Karakas
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Karakas (ispan. Caracas, rasman Santyago-de-Leon-de-Karakas) — Venesuelaning poytaxti va eng yirik şahri. Şahar Karib And toğlaridagi vodiyda joylaşgan bölib, mamlakatning siyosiy, savdo, moliya va madaniyat markazi hisoblanadi.
Tarixi
13Şaharga 1567-yil 25-iyulda ispan kapitani Diyego de Losada asos solgan. U Santyago-de-Leon-de-Karakas nomini olgan; rus tilidagi Vikipediyaga köra, şahar karaka hindu qabilasi posyolkasi örnida qurilgan va uç qismli nomdan keyinçalik faqat oxirgi qismi saqlanib qolgan. 1577-yilda Karakas Venesuela provinsiyasining poytaxti böldi (gubernator Xuan de Pimentel davrida). 1777-yilda Venesuela general-kapitanligining poytaxti deb e'lon qilindi. Inglizça Vikipediyaga köra, 1595-yilda korsarlar şaharni talab, yoqib yuborgan.
Şahar bir neça bor zilziladan vayron bölgan: rusça va inglizça manbalarda 1641 va 1812-yillar, özbekça Vikipediyada 1812-yil va 1990-yillar tilga olingan. 1810-yilda Karakasda boşlangan qözğolon Amerikadagi Ispaniya mustamlakaçiligiga qarşi uruşlarning boşlanişi böldi; 1811-yil 5-iyulda Milliy kongress Venesuela mustaqilligini e'lon qildi. Buyuk Kolumbiya parçalanganidan (1830) söng Karakas Venesuela poytaxti bölib qoldi. Simon Bolivar 1783-yilda Karakasda tuğilgan. 1870-yildan Antonio Guzman Blanko davrida şaharda özgarişlar ötkazildi. 20-asrda neft boomi tufayli şahar kengaydi, 1950–1960-yillarda jadal modernizatsiya qilindi.
Geografiyasi
13Şahar dengiz sathidan taxminan 900–1000 m balandlikda joylaşgan (inglizça Vikipediyada 870–1043 m) va Karib dengizi sohilidan 13–15 km uzoqlikda. Vodiydan Guaire daryosi oqib ötadi. Iqlimi Kyoppen tasnifi böyiça tropik savanna (Aw) iqlimiga yaqin; balandlik tufayli salqinroq. Yoğin miqdori yiliga 900–1300 mm (özbekça Vikipediyada 820 mm). Yanvarning örtaça harorati manbalarda turliça: 18° (özbekça), +20,2 °C (rusça), 21,7 °C (inglizça). Iyul uçun 21,2° (özbekça) va 22,2 °C (rusça) keltirilgan.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyada aholisi 3,4 mln (1998) deb berilgan. Rusça Vikipediyaga köra, şahar va atrofida rasmiy ma'lumot böyiça 3,3 mln, amalda 4,5 mln kişi yaşaydi; inglizça Vikipediyada metropoliten hudud aholisi 5 mlndan ortiq deyiladi. Rusça Vikipediyaga köra, aholining asosiy qismini ispan-hind metislari taşkil etadi, taxminan 20 % yevropaliklar avlodlari, 10 % atrofida negroid irqi vakillari. Davlat tili — ispan tili.
Iqtisodiyoti
13Karakas — muhim transport tuguni; La-Guayra porti va xalqaro aeroport bilan temir yöl hamda şosse orqali boğlangan, Pan-Amerika şossesi şu yerdan ötadi. Şaharda yirik banklar, kompaniyalar idoralari, fond birjasi va PDVSA ştab-kvartirasi joylaşgan. Maşinasozlik, neft kimyosi, farmatsevtika, töqimaçilik, oziq-ovqat sanoati rivojlangan; sement, qoğoz va oynaşişa korxonalari bor. Metropoliten qurilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda bir neça universitet, ilmiy akademiyalar, milliy kutubxona, Bolivar muzeyi, teatrlar mavjud. Plasa Bolivar maydonidagi sobor 1664–1674-yillarda qurilgan. 20-asrda „Simon Bolivar“ jamoat markazi (1938), Nafis san'at muzeyi (1960), Milliy panteon va kapitoliy barpo etilgan. Karakas universiteti şaharçasi (arxitektor Karlos Raul Vilyanueva) 2000-yilda YUNESKO Jahon merosi röyxatiga kiritilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Karakas // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/637 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKarakas. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/637
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/637
Raqamlarda
Aholi soni · 2017-yil
2,2 mln kişi
+15,5 %2011-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q1533wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q717wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.