Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Karbonatlar

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154-b. — ziyouz.com

    Karbonatlar (lot. carbonis -kömir) — karbonat kislota (H2CO3) tuzlari. Normal, ya'ni SO, anionli örta (mas, K2CO3), HCO3 anionli nordon (gidrokarbonatlar, mas, KNSO,) va asos (mas, Si2(OH)2CO3 — malaxit) K.ga bölinadi. Işqoriy metallar, ammoniy va talliyning normal K.i suvda yaxşi eriydi. Ularning suvdagi eritmasi işqoriy reaksiyali. Bariy, kalsiy, stronsiy va qörğoşin (2 valentli) K.i suvda juda oz eriydi. Nordon K. suvda yaxşi eriydi. K. qizdirilganda parçalanadi (mas, Sa— CO3 = SaO + CO2). Gidrokarbonatlar qizdirilganda parçalanib normal K.ga aylanadi (mas, 2NaHCO3= Na2CO3 + + H2O + CO2). Kuçli kislotalar ta'sirida K. CO2 ni çiqaradi. K. tabiatda kalsit, dolomit, ohaktoş, malaxit, magnezit va b. tabiiy minerallar holida keng tarqalgan.

    Ba'zi K. (mas, rux, temir, marganets, qörgoşin, mis karbonatlari) kimmatbaho metall rudalaridir. Ohaktoş, magnezit, viterit qurilişda, olovbardoş materiallar i.ç.da, kimyo sanoatida va b.da xom aşyo sifatida qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КАРБОНАТЛАР (лот. carbonis -кўмир) — карбонат кислота (Н2СО3) тузлари. Нормал, яъни СО, анионли ўрта (мас, К2СО3), НСО3 анионли нордон (гидрокарбонатлар, мас, КНСО,) ва асос (мас, Си2(ОН)2СО3 — малахит) К.га бўлинади. Ишқорий металлар, аммоний ва таллийнинг нормал К.и сувда яхши эрийди. Уларнинг сувдаги эритмаси ишқорий реакцияли. Барий, кальций, стронций ва қўрғошин (2 валентли) К.и сувда жуда оз эрийди. Нордон К. сувда яхши эрийди. К. қиздирилганда парчаланади (мас, Са— СО3 = СаО + СО2). Гидрокарбонатлар қиздирилганда парчаланиб нормал К.га айланади (мас, 2NaHCO3= Na2CO3 + + Н2О + СО2). Кучли кислоталар таъсирида К. СО2 ни чиқаради. К. табиатда кальцит, доломит, оҳактош, малахит, магнезит ва б. табиий минераллар ҳолида кенг тарқалган.

    Баъзи К. (мас, рух, темир, марганец, қўргошин, мис карбонатлари) кимматбаҳо металл рудаларидир. Оҳактош, магнезит, витерит қурилишда, оловбардош материаллар и.ч.да, кимё саноатида ва б.да хом ашё сифатида қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.