Kasb kasalliklari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210-b. — ziyouz.com
Kasb kasalliklari - yomon mehnat şaroitlari va kasbga aloqador zararlarning organizmga ta'siri natijasida paydo böladigan kasalliklar. K.k.ning keçişi unga sabab bölgan zararli omillarning öziga xosligi, kuçi, davomiyligi va ularning birgalikdagi ta'siriga boğliq. K.k. i. ç.ning zararli omillarini hisobga olgan holda belgilanadi. K.k.ning fizik (kasbga aloqador karlik, vibratsiya kasalligi, nur kasalligi, kesson kasalligi, balandlik kasalligi va b.), biologik (infeksion va parazitar kasalliklar: brutsellyoz, kuydirgi) va kimyoviy omillar ta'sirida (q. Zaharlaniş), ba'zi çanglar uzoq vaqt nafasga olinganda (pnevmokonioz, bronxit va b.), şuningdek, jismoniy zöriqqanda yoki şikastlanganda (nevrit, bursit) vujudga keladigan turlari farq qilinadi. K.k.ning kelib çiqişiga organizmning öta toliqişi va kasallikka qarşi kuraşa oliş faoliyatining pasayişi ham sabab böladi.
Özbekistonda K.k. röyxati va tegişli tavsiyanomalar ÖzR Soğliqni saqlaş vazirligi tomonidan tasdiklanadi. I. ç. texnologiyasining takomillaştirilişi, i.ç. jarayonlarini kompleks mexanizatsiyalaş va avtomatlaştirişning keng joriy etilişi, mehnat va dam olişning meyorida taşkil qilinişi, zararli korxonalarda qisqartirilgan iş kuni belgilanişi tufayli K.k. kamayib bormokda. K.k.ni oldini oliş, davolaş, mexnat muhofazasini taşkil kiliş işlari b-n Özbekiston Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari i.t. instituti şuğullanadi.
Q.: Zaharlaniş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАСБ КАСАЛЛИКЛАРИ - ёмон меҳнат шароитлари ва касбга алоқадор зарарларнинг организмга таъсири натижасида пайдо бўладиган касалликлар. К.к.нинг кечиши унга сабаб бўлган зарарли омилларнинг ўзига хослиги, кучи, давомийлиги ва уларнинг биргаликдаги таъсирига боғлиқ. К.к. и. ч.нинг зарарли омилларини ҳисобга олган ҳолда белгиланади. К.к.нинг физик (касбга алоқадор карлик, вибрация касаллиги, нур касаллиги, кессон касаллиги, баландлик касаллиги ва б.), биологик (инфекцион ва паразитар касалликлар: бруцеллёз, куйдирги) ва кимёвий омиллар таъсирида (қ. Заҳарланиш), баъзи чанглар узоқ вақт нафасга олинганда (пневмокониоз, бронхит ва б.), шунингдек, жисмоний зўриққанда ёки шикастланганда (неврит, бурсит) вужудга келадиган турлари фарқ қилинади. К.к.нинг келиб чиқишига организмнинг ўта толиқиши ва касалликка қарши кураша олиш фаолиятининг пасайиши ҳам сабаб бўлади.
Ўзбекистонда К.к. рўйхати ва тегишли тавсияномалар ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдикланади. И. ч. технологиясининг такомиллаштирилиши, и.ч. жараёнларини комплекс механизациялаш ва автоматлаштиришнинг кенг жорий этилиши, меҳнат ва дам олишнинг меъёрида ташкил қилиниши, зарарли корхоналарда қисқартирилган иш куни белгиланиши туфайли К.к. камайиб бормокда. К.к.ни олдини олиш, даволаш, мехнат муҳофазасини ташкил килиш ишлари б-н Ўзбекистон Санитария, гигиена ва касб касалликлари и.т. институти шуғулланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.