Katmandu

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 230–231-b. — ziyouz.com

Katmandu — Nepal poytaxti. Mamlakatning iqtisodiy va madaniy markazi. Baghmati daryosi sohilida, 1360 m balandlikda joylaşgan. Iklimi mussonli, tropik toğ iklimi, iyulning örtaça t-rasi 24,5°, yanv.niki 18,3°. Yillik yoğin 1400 mm. Tez-tez zilzila bölib turadi. Aholisi şahar atrofi b-n 420 ming kişidan ziyod (1990-y.lar örtalari).

K.ga 724 y.da asos solingan, dastlab Kantipur deb atalgan. K. nomi 16-a. oxirida qurilgan Kastamandap ibodatxonasi nomidan olingan. K. 12—18-a. örtalarigaça hoz. Nepal xududida mavjud bölgan turli knyazliklarning poytaxti bölib keldi. 1769 y.dan Nepal davlatining poytaxti.

K. — transport yöllarining muhim tuguni. Havo yöllari orqali Nepalning boşqa şaharlari, şuningdek, Hindiston, Bangladeş, Myanma, Tailand b-n boğlangan. Yengil va oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. Q. x. mahsulotlarini qayta işlovçi korxona köp, hunarmandçilik korxonalari va ustaxonalar ham bor. Badiiy öymakorlik va zargarlik buyumlari tayyorlanadi. Töqimaçilik, kön poyabzal, remont-mexanika, kulolçilik korxonalari, ğiştçerepitsa z-di va b. mavjud. Un-t, kollejlar, Qirollik akademiyasi, Milliy, Markaziy kutubxonalar, Milliy teatr va muzey, gospital va b. bor.

K. — Buddizm dini markazlaridan. Me'moriy yodgorliklari: Katx Mandir (Kastamandap) pagodasi (1596), saroy va ibodatxonalar majmui (15—18-a.lar), saroy (20-a.), Bhismena minorasi (1834) va b. Şahar yaqinida Bodxnatx stupasi va Svayambxunatx me'moriy-skulptura majmuasi (mil. av. 3-a.), Paşupatinatx ibodatxona majmuasi (13-a.) saqlangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КАТМАНДУ — Непал пойтахти. Мамлакатнинг иқтисодий ва маданий маркази. Багҳмати дарёси соҳилида, 1360 м баландликда жойлашган. Иклими муссонли, тропик тоғ иклими, июлнинг ўртача т-раси 24,5°, янв.ники 18,3°. Йиллик ёғин 1400 мм. Тез-тез зилзила бўлиб туради. Аҳолиси шаҳар атрофи б-н 420 минг кишидан зиёд (1990-й.лар ўрталари).

К.га 724 й.да асос солинган, дастлаб Кантипур деб аталган. К. номи 16-а. охирида қурилган Кастамандап ибодатхонаси номидан олинган. К. 12—18-а. ўрталаригача ҳоз. Непал худудида мавжуд бўлган турли князликларнинг пойтахти бўлиб келди. 1769 й.дан Непал давлатининг пойтахти.

К. — транспорт йўлларининг муҳим тугуни. Ҳаво йўллари орқали Непалнинг бошқа шаҳарлари, шунингдек, Ҳиндистон, Бангладеш, Мьянма, Таиланд б-н боғланган. Енгил ва озиқ-овқат саноатлари ривожланган. Қ. х. маҳсулотларини қайта ишловчи корхона кўп, ҳунармандчилик корхоналари ва устахоналар ҳам бор. Бадиий ўймакорлик ва заргарлик буюмлари тайёрланади. Тўқимачилик, кўн пойабзал, ремонт-механика, кулолчилик корхоналари, ғиштчерепица з-ди ва б. мавжуд. Ун-т, коллежлар, Қироллик академияси, Миллий, Марказий кутубхоналар, Миллий театр ва музей, госпиталь ва б. бор.

К. — Буддизм дини марказларидан. Меъморий ёдгорликлари: Катх Мандир (Кастамандап) пагодаси (1596), сарой ва ибодатхоналар мажмуи (15—18-а.лар), сарой (20-а.), Бҳисмена минораси (1834) ва б. Шаҳар яқинида Бодхнатх ступаси ва Сваямбхунатх меъморий-скульптура мажмуаси (мил. ав. 3-а.), Пашупатинатх ибодатхона мажмуаси (13-а.) сақланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.