Kembrij maktabi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 295-b. — ziyouz.com
Kembrij maktabi - iqtisodiy nazariyada 19-a. oxirida paydo bölgan yönalişlardan biri. Asosçisi Kembrij unti siyosiy iqtisod kafedrasiga 1885—1908 y.larda rahbarlik qilgan K.Marşall. K.m.ning asosiy qaraşlari A.Marşallning «Ekonomiks prinsiplari» (1890) asarida bayon etilgan. K.m. ğoyalari keyinçalik Marşallning izdoşlari A.S.Pigu va D.X.Robertson hamda neoklassik yönaliş namoyandalari tomonidan rivojlantirildi. K.m. siyosiy iqtisoddagi klassik maktab ğoyalarini (erkin tadbirkorlik, xususiy mulk ustuvorligi, erkin narxlar, raqobat, davlatning iqtisodiyotga aralaşmasligi va b.) rivojlantirdi va marjinalistik qaraşlar b-n uyğunlaştirdi. K.m. namoyandalari qaraşlarida meyoriy naflilik nazariyasiga asoslanadigan narx nazariyasi, bozor muvozanati muhim örinni egallaydi. Bozor munosabatlarining 3 asosiy negizi — narx, talab va taklif özaro boğliklikda qarab çiqiladi. Klassik maktab vakillari asoslab bergan qiymatning mehnat nazariyasi qat'iyan rad etiladi va mahsulotning nafliligi va noyobligi birinçi öringa qöyiladi. Narx eng yuqori naflilik asosida aniqlanadigan talab bahosi va çegaralangan xarajatlar b-n aniqlanadigan taklif bahosi kesişgan nuqta tarzida şarhlanadi, A.Marşall özining narx nazariyasiga asoslangan holda jamiyatda iqtisodiy tangliklar, inqirozlar, işsizlik va qaşşoqlik uçun obyektiv sabablari yökligini isbotlaşga harakat qiladi. A.Marşall asarlari iqtisodiy nazariyadagi mikroiqtisodiy yönalişga asos soldi (q. Mikroiqtisodiyot). Pigu iqtisodçilar orasida birinçi bölib, çegaralangan daromadlar nafi pasayib borişini asoslab, daromadlarni adolatli taqsimlaş asosida «umumiy faroğat davlati» konsepsiyasini olğa surdi. K.m. ğoyalari 20-a.ning 30-y.lariga qadar iqtisodiy nazariyada asosiy mavqeni egallab keldi (yana q. Neoklassik iqtisodiy nazariya).
Ad.: Marşall A., Prinsipi politiçeskoy ekonomii, M., 1993.
Abduxalil Razzoqov, Sanobar Yöldoşeva.
Q.: Mikroiqtisodiyot
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЕМБРИЖ МАКТАБИ - иқтисодий назарияда 19-а. охирида пайдо бўлган йўналишлардан бири. Асосчиси Кембриж унти сиёсий иқтисод кафедрасига 1885—1908 й.ларда раҳбарлик қилган К.Маршалл. К.м.нинг асосий қарашлари А.Маршаллнинг «Экономикс принциплари» (1890) асарида баён этилган. К.м. ғоялари кейинчалик Маршаллнинг издошлари А.С.Пигу ва Д.Х.Робертсон ҳамда неоклассик йўналиш намояндалари томонидан ривожлантирилди. К.м. сиёсий иқтисоддаги классик мактаб ғояларини (эркин тадбиркорлик, хусусий мулк устуворлиги, эркин нархлар, рақобат, давлатнинг иқтисодиётга аралашмаслиги ва б.) ривожлантирди ва маржиналистик қарашлар б-н уйғунлаштирди. К.м. намояндалари қарашларида меъёрий нафлилик назариясига асосланадиган нарх назарияси, бозор мувозанати муҳим ўринни эгаллайди. Бозор муносабатларининг 3 асосий негизи — нарх, талаб ва таклиф ўзаро боғликликда қараб чиқилади. Классик мактаб вакиллари асослаб берган қийматнинг меҳнат назарияси қатъиян рад этилади ва маҳсулотнинг нафлилиги ва ноёблиги биринчи ўринга қўйилади. Нарх энг юқори нафлилик асосида аниқланадиган талаб баҳоси ва чегараланган харажатлар б-н аниқланадиган таклиф баҳоси кесишган нуқта тарзида шарҳланади, А.Маршалл ўзининг нарх назариясига асосланган ҳолда жамиятда иқтисодий тангликлар, инқирозлар, ишсизлик ва қашшоқлик учун объектив сабаблари йўклигини исботлашга ҳаракат қилади. А.Маршалл асарлари иқтисодий назариядаги микроиқтисодий йўналишга асос солди (қ. Микроиқтисодиёт). Пигу иқтисодчилар орасида биринчи бўлиб, чегараланган даромадлар нафи пасайиб боришини асослаб, даромадларни адолатли тақсимлаш асосида «умумий фароғат давлати» концепциясини олға сурди. К.м. ғоялари 20-а.нинг 30-й.ларига қадар иқтисодий назарияда асосий мавқени эгаллаб келди (яна қ. Неоклассик иқтисодий назария).
Ад.: Маршалл А., Принципы политической экономии, М., 1993.
Абдухалил Раззоқов, Санобар Йўлдошева.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.