Kioto
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 398–399-b. — ziyouz.com
Kioto — Yaponiyadagi şahar. Xonsyu o.da, Kioto prefekturasining ma'muriy markazi. Aholisi 1,46 mln. kişi (1995). K. 792—794 y.larda qurilgan va 1192 y.gaça Xeyan deb atalgan. 1868 y.gaça mamlakatning rasmiy poytaxti va yapon imperatorlarining qarorgohi, muhim savdo şahri bölgan. K. — transport yöllari tuguni. Kema qatnaydigan kanal orqali Biva köli b-n boğlangan. Mamlakatning muhim iqtisodiy, madaniy, tarixiy va diniy markazi. Maşinasozlik (asosan, elektr maşinasozligi va q.x. maşinalari i.ç.) va rangli metallurgiya sanoati rivojlangan. Töqimaçilik (tabiiy va sun'iy ipakdan şoyi töqiş), tikuvçilik, elektrotexnika, oziq-ovqat, oyna-keramika sanoati korxonalari bor. Hunarmandçilikda şoyi töqiş, çinni va bronzadan badiiy buyumlar, diniy marosim aşyolari tayyorlaşning qad. markazi. Yaponlarning kad. budda ibodatxonalari, muqaddas joylar, saroylar, boğ köp. K.da Yaponiyadagi 2 ta eng qad. un-t, med. akademiyasi, amaliy san'at öquv yurti, kutubxonalar, muzeylar, botaniqa boği bor. Xalqaro turizm markazlaridan. Me'moriy yodgorliklardan Todzi ibodatxonasi (8—17-a.lar), Sayxodzi (14-a.), Tenryudzi (14-a.), Ryoandzi (15-a.) monastirlari, imperator saroyi majmuasi (1799 y. da qayta tiklangan) va b. saqlangan. Ular me'morlikdagi yangi yönaliş asosida öziga xos milliy uslubda, içki bezagida yoğoç öymakorligi, kandakorlik, naqqoşlikdan foydalanib barpo etilgan. Zamonaviy inşootlardan «Kioto kaykan» şahar madaniyat markazi, xalqaro majlislar zali va b. qurilgan. K. yaqinida Uidzida Feniks ibodatxonasi joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИОТО — Япониядаги шаҳар. Хонсю о.да, Киото префектурасининг маъмурий маркази. Аҳолиси 1,46 млн. киши (1995). К. 792—794 й.ларда қурилган ва 1192 й.гача Хэйан деб аталган. 1868 й.гача мамлакатнинг расмий пойтахти ва япон императорларининг қароргоҳи, муҳим савдо шаҳри бўлган. К. — транспорт йўллари тугуни. Кема қатнайдиган канал орқали Бива кўли б-н боғланган. Мамлакатнинг муҳим иқтисодий, маданий, тарихий ва диний маркази. Машинасозлик (асосан, электр машинасозлиги ва қ.х. машиналари и.ч.) ва рангли металлургия саноати ривожланган. Тўқимачилик (табиий ва сунъий ипакдан шойи тўқиш), тикувчилик, электротехника, озиқ-овқат, ойна-керамика саноати корхоналари бор. Ҳунармандчиликда шойи тўқиш, чинни ва бронзадан бадиий буюмлар, диний маросим ашёлари тайёрлашнинг қад. маркази. Японларнинг кад. будда ибодатхоналари, муқаддас жойлар, саройлар, боғ кўп. К.да Япониядаги 2 та энг қад. ун-т, мед. академияси, амалий санъат ўқув юрти, кутубхоналар, музейлар, ботаниқа боғи бор. Халқаро туризм марказларидан. Меъморий ёдгорликлардан Тодзи ибодатхонаси (8—17-а.лар), Сайходзи (14-а.), Тенрюдзи (14-а.), Рёандзи (15-а.) монастирлари, император саройи мажмуаси (1799 й. да қайта тикланган) ва б. сақланган. Улар меъморликдаги янги йўналиш асосида ўзига хос миллий услубда, ички безагида ёғоч ўймакорлиги, кандакорлик, наққошликдан фойдаланиб барпо этилган. Замонавий иншоотлардан «Киото кайкан» шаҳар маданият маркази, халқаро мажлислар зали ва б. қурилган. К. яқинида Уидзида Феникс ибодатхонаси жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.