Kitobiy dostonlar
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 429-b. — ziyouz.com
Kitobiy dostonlar - yozma ada biyot ta'sirida yaratilgan xalq oğzaki poetik asarlari turi. K. d.da öziga asos bölgan manbaga köra, romaniq yoki qahramonlik dostonlariga xos xususi-yat saqlangan bölişi mumkin. Unda dostonlarga xos bölgan jangovarlik xususiyati kamroq bölsada, oila va jamiyat ziddiyatlari b-n kelişa olmagan muhabbat mavzui asosiy örinni egallaydi. Mas, «Farhod va Şirin», «Layli va Majnun», «Baxrom va Gulandom» dostonlarining xalq variantlari Navoiy asarlari asosida, «Vomiq va Özro» yunon romanlari mavzui asosida yuzaga kelgan. Ba'zi K. d. Aniq bir adabiy man-ba asosida emas, balki muayyan kitobiy syujetlar ta'sirida yaratilgan («Sanobar», «Zevarxon» va b. dostonlar). «Oşiq Ğarib», «Malikai Dilorom», «Tohir va Zuhra» kabi dostonlarda oğzaki hamda yozma adabiyotdagi turli şakllar, an'analar özaro çatişib ketgan. Baxşilar, xalq dostonçilari ijrosidagi K. d.da xalqning işq-muhabbat, sadoqat, ezgulik va b. ma'naviy-axloqiy fazilatlar haqidagi ilğor qaraşlari, orzulari aks etadi (yana q. Doston).
Ld..Razzoqov H., Mirzayev T. va b., Özbek xalq oğzaki poetik ijodi, T., 1980.
Q.: Doston
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КИТОБИЙ ДОСТОНЛАР - ёзма ада биёт таъсирида яратилган халқ оғзаки поэтик асарлари тури. К. д.да ўзига асос бўлган манбага кўра, романиқ ёки қаҳрамонлик достонларига хос хусуси-ят сақланган бўлиши мумкин. Унда достонларга хос бўлган жанговарлик хусусияти камроқ бўлсада, оила ва жамият зиддиятлари б-н келиша олмаган муҳаббат мавзуи асосий ўринни эгаллайди. Мас, «Фарҳод ва Ширин», «Лайли ва Мажнун», «Бахром ва Гуландом» достонларининг халқ вариантлари Навоий асарлари асосида, «Вомиқ ва Ўзро» юнон романлари мавзуи асосида юзага келган. Баъзи К. д. Аниқ бир адабий ман-ба асосида эмас, балки муайян китобий сюжетлар таъсирида яратилган («Санобар», «Зевархон» ва б. достонлар). «Ошиқ Ғариб», «Маликаи Дилором», «Тоҳир ва Зуҳра» каби достонларда оғзаки ҳамда ёзма адабиётдаги турли шакллар, анъаналар ўзаро чатишиб кетган. Бахшилар, халқ достончилари ижросидаги К. д.да халқнинг ишқ-муҳаббат, садоқат, эзгулик ва б. маънавий-ахлоқий фазилатлар ҳақидаги илғор қарашлари, орзулари акс этади (яна қ. Достон).
Лд..Раззоқов Ҳ., Мирзаев Т. ва б., Ўзбек халқ оғзаки поэтик ижоди, Т., 1980.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.