Kivsyaklar

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 336-b. — ziyouz.com

Kivsyaklar — ikki juftoyoqlilar kenja sinfiga mansub köpoyoqlilar; Julida, Spirobolida, Spirostri ptida turkumlarining umumiy nomi. Uz. 1—30 sm, tana şakli silindrsimon. Anamorfoz (q. Metamorfoz), ayrim turlari periodomorfoz orqali rivojlanadi. Bunday rivojlanişda erkagi tullab liçinkaga aylanadi; liçinka tullab yana voyaga yetgan davrga ötadi yoki liçinka davrida qoladi. Ayrim K.ning bezlari suyuqligi zaharli. 30 mingdan ortiq turi, asosan, tropik, subtropik va daşt mintaqalarida tarqalgan. Örmonlarda kulrang kivsyak (Rossiulus kessleri), qum kivsyaki (Shizophyllum sabulosum), qrim kivsyaki (Pachyiulus ﬂ avipes) keng tarqalgan. K. ösimlik qoldiklari b-n oziqlanib, tuproq hosil bölişida katta ahamiyatga ega. Ayrim turlari ösimliklarga ziyon keltiradi (q. Ikkijuftoyoqlilar).

Q.: Metamorfoz

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КИВСЯКЛАР — икки жуфтоёқлилар кенжа синфига мансуб кўпоёқлилар; Julida, Spirobolida, Spirostri ptida туркумларининг умумий номи. Уз. 1—30 см, тана шакли цилиндрсимон. Анаморфоз (қ. Метаморфоз), айрим турлари периодоморфоз орқали ривожланади. Бундай ривожланишда эркаги туллаб личинкага айланади; личинка туллаб яна вояга етган даврга ўтади ёки личинка даврида қолади. Айрим К.нинг безлари суюқлиги заҳарли. 30 мингдан ортиқ тури, асосан, тропик, субтропик ва дашт минтақаларида тарқалган. Ўрмонларда кулранг кивсяк (Rossiulus kessleri), қум кивсяки (Shizophyllum sabulosum), қрим кивсяки (Pachyiulus ﬂ avipes) кенг тарқалган. К. ўсимлик қолдиклари б-н озиқланиб, тупроқ ҳосил бўлишида катта аҳамиятга эга. Айрим турлари ўсимликларга зиён келтиради (қ. Иккижуфтоёқлилар).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.