Klistron
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 451-b. — ziyouz.com
Klistron (yun. klyzo — tölqin zarbi va (elek)tron) — özgarmas tokni özgaruvçan tokka aylantiruvçi öta yuqori çastotali (ÖYUÇ) elektron asbob; işi ÖYUÇ elektr maydonida elektronlar tezligini modulyatsiyalaşga asoslangan (q. Modulyatsiya). Töğri utişli (impulsli va uzluksiz iş rejimli) va qaytargiçli xillari bor. Töğri ötişli K.da (rasm) katod b-n nurlantirilgan elektronlar kiriş, oraliq, söngra çiqiş hajmiy rezonatorlar orqali uçib ötib, ularning tezligi kamayadi va kinetik energiyasining bir qismi ÖYUÇ tebranişlari energiyasiga aylanadi. Qaytargiçli K.da — rezonator oraliğida tezlaştirilgan elektronlar oqimi rezonatorning törlaridan ötib, tormozlovçi maydonga töşadi, bu maydon ta'sirida orqaga qaytib, yana rezonatorlar oraliğidan ötadi. Birinçi ötişda ÖYUÇ elektr maydoni elektronlar tezligini modulyatsiyalaydi, ikkinçi (teskari) ötişida elektronlar guruhlangan böladi, ÖYUÇ maydoni bu guruhni tormozlaydi va elektronlar kinetik energiyasining bir qismini ÖYUÇ tebranişlari energiyasiga aylantiradi. ÖYUÇ asboblari içida qaytargiçli K. eng keng tarqalgan. K. kosmonavtika, radiolokatsiya, radioastronomiya, televideniyeda, tibbiyot, ölçaş texnikasi, radionavigatsiya va b. sohalarda işlatiladi.
Q.: Modulyatsiya, Modulyatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЛИСТРОН (юн. klyzo — тўлқин зарби ва (элек)трон) — ўзгармас токни ўзгарувчан токка айлантирувчи ўта юқори частотали (ЎЮЧ) электрон асбоб; иши ЎЮЧ электр майдонида электронлар тезлигини модуляциялашга асосланган (қ. Модуляция). Тўғри утишли (импульсли ва узлуксиз иш режимли) ва қайтаргичли хиллари бор. Тўғри ўтишли К.да (расм) катод б-н нурлантирилган электронлар кириш, оралиқ, сўнгра чиқиш ҳажмий резонаторлар орқали учиб ўтиб, уларнинг тезлиги камаяди ва кинетик энергиясининг бир қисми ЎЮЧ тебранишлари энергиясига айланади. Қайтаргичли К.да — резонатор оралиғида тезлаштирилган электронлар оқими резонаторнинг тўрларидан ўтиб, тормозловчи майдонга тўшади, бу майдон таъсирида орқага қайтиб, яна резонаторлар оралиғидан ўтади. Биринчи ўтишда ЎЮЧ электр майдони электронлар тезлигини модуляциялайди, иккинчи (тескари) ўтишида электронлар гуруҳланган бўлади, ЎЮЧ майдони бу гуруҳни тормозлайди ва электронлар кинетик энергиясининг бир қисмини ЎЮЧ тебранишлари энергиясига айлантиради. ЎЮЧ асбоблари ичида қайтаргичли К. энг кенг тарқалган. К. космонавтика, радиолокация, радиоастрономия, телевидениеда, тиббиёт, ўлчаш техникаси, радионавигация ва б. соҳаларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.