Köçat
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 887–888-b. — ziyouz.com
Köçat — köçatzorlarda, parnik va issiqxonalarda yetiştiriladigan va köçirib, asosiy maydonga ötqaziladigan nihol. K.lar ösimliklarning uruği, danagi, qalamçasini ekib va payvand qilib yetiştiriladi. Boğ, örmon va b. yaratiş uçun K. tayyorlaşda urut, danak va novda qalamçalari (tok, anjir va b.)dan, şuningdek, payvand qiliş usullaridan (q. Köçatzor) foydalaniladi.
Sabzavot K.lari parnikparla uruğidan maxsus romlar ostida yetiştiriladi. Ertagi karam uruği dek.—yanv. da, örtagisiniki mart — apr. boşlarida, ertagi pomidor uruği fev. boşlarida, baqlajon, qalampir va keçki pomidor uruğlari fev.ning 2-yarmi — martning boşida parnikka, bodring uruği ivitilmasdan martning 2-yarmida tuvakçalarga ekiladi. 1 gektarga yetarli K. oliş uçun karam va pomidor uruglaridan 300—400 g. baqlajon uruğidan 600 g; qalampirnikidan 800—1000 g sarflanadi. Uruğlar unib çiqib, maysalagaç, niholdar maxsus joyga 5x5 sm (karam), 6 x 6 (pomidor), 4x5 va 5x5 (qalampir), 6x6 (baqlajon) sm sxemada qayta köçatlab çiqiladi.
Karam, qalampir va baqlajon K.lari 4—5, pomidor K.lari esa kamida 6—7 barg çiqarganda ildizlariga yopişib turgan loy — nam tuproği b-n köçirib olinib, ob-havo şaroitiga qarab, oçiq maydonlarga (dalaga) yoki hosil yetiştiriladigan himoyali joyga ekiladi va darhol sutoriladi.
K. yetiştirib östiriş usulida uruğlik sarfi bevosita dalaga ekişga nisbatan 3—5 marta kamayadi, parvariş işlari yengillaşadi, hosili 30—40 kun oldin yetilib pişadi.
Botir Azimov.
Q.: Köçatzor
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎЧАТ — кўчатзорларда, парник ва иссиқхоналарда етиштириладиган ва кўчириб, асосий майдонга ўтқазиладиган ниҳол. К.лар ўсимликларнинг уруғи, данаги, қаламчасини экиб ва пайванд қилиб етиштирилади. Боғ, ўрмон ва б. яратиш учун К. тайёрлашда урут, данак ва новда қаламчалари (ток, анжир ва б.)дан, шунингдек, пайванд қилиш усулларидан (қ. Кўчатзор) фойдаланилади.
Сабзавот К.лари парникпарла уруғидан махсус ромлар остида етиштирилади. Эртаги карам уруғи дек.—янв. да, ўртагисиники март — апр. бошларида, эртаги помидор уруғи фев. бошларида, бақлажон, қалампир ва кечки помидор уруғлари фев.нинг 2-ярми — мартнинг бошида парникка, бодринг уруғи ивитилмасдан мартнинг 2-ярмида тувакчаларга экилади. 1 гектарга етарли К. олиш учун карам ва помидор уругларидан 300—400 г. бақлажон уруғидан 600 г; қалампирникидан 800—1000 г сарфланади. Уруғлар униб чиқиб, майсалагач, ниҳолдар махсус жойга 5x5 см (карам), 6 х 6 (помидор), 4x5 ва 5x5 (қалампир), 6x6 (бақлажон) см схемада қайта кўчатлаб чиқилади.
Карам, қалампир ва бақлажон К.лари 4—5, помидор К.лари эса камида 6—7 барг чиқарганда илдизларига ёпишиб турган лой — нам тупроғи б-н кўчириб олиниб, об-ҳаво шароитига қараб, очиқ майдонларга (далага) ёки ҳосил етиштириладиган ҳимояли жойга экилади ва дарҳол суторилади.
К. етиштириб ўстириш усулида уруғлик сарфи бевосита далага экишга нисбатан 3—5 марта камаяди, парвариш ишлари енгиллашади, ҳосили 30—40 кун олдин етилиб пишади.
Ботир Азимов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.