Komyob
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 514–515-b. — ziyouz.com
Komyob (taxallusi; asl ism-şarifi Sayyid Homid ibn Sayyid Muhammad) (1862.2.9 — Xiva — 1922) — şoir, tarixçi. Otadan yoş yetim qolib, Feröz tarbiyasida ösgan. Xivadagi madrasada tahsil körgan. K. yoşligidan özbek va fors tillarida şe'rlar yozgan. Keyinçalik Navoiy, Jomiy, Munis, Ogahiy, Feröz, Miskin kabi şoirlarning şe'rlariga taxmislar boğlagan, özi ham köplab ğazal, muhammas, musaddas, murabba', mustazod, çistonlar yozib, zamonasining taniqli şoiri darajasiga kötarilgan. K.ning 2 qismdan iborat şe'riy devoni bizgaça yetib kelgan («Tumor ul-oşiqin», «Anis ul-oşiqin»). Mazkur devonda 3 mingdan ziyod misrani taşqil etgan şe'rlar töplangan. Ularda vatanga muhabbat, in-soniy komillik, hayotni seviş ğoyalari tarannum etilgan.
K.ning «Tarix ul-havonin» («Xonlar tarixi»), «Muntaxab ul-vaqoye» («Voqealar töplami») nasriy hamda «Xorazm mamolikinda falak hodisasidin voqea ajoyibi zuhur marhalasiğa kelgonining zikri» nomli esdalik asari ham bor. «Tarix ul-havonin»da Xivaning birinçi xoni yaşagan davrdan rus bosqinigaça bölgan davr qalamga olingan. «Muntaxab ul-vaqoye»da xonlikdagi madaniy, ijtimoiy-siyosiy, tarixiy, adabiy jarayon töğrisidagi muhim voqealar, esdaliklarida esa 19-a. oxirida röy bergan tabiat hodisalari, turli xil ğaroyib voqealar jamlangan.
K.ning lirik devonining 4 qölyozma nusxasi, «Tarix ul-havonin», «Muntaxab ul-vaqoye» asarlari va esdalik asari Özbekiston FA Şarqşunoslik in-ti fondida (inv. №2627, №3730/ IV, №1257, №1005, №7717, №853/ 111, №3730/1, №3730/111), lirik devonining yana bir nusxasi Rossiya FAning Moskvadagi Şarqşunoslik in-ti fondida (inv. №2324, №1513) saqlanadi.
Ad.: D avl atyor Rahim, Şihnazar Matrasul, Feröz — şoh va şoir qismati, T., 1991.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОМЁБ (тахаллуси; асл исм-шарифи Саййид Ҳомид ибн Саййид Муҳаммад) (1862.2.9 — Хива — 1922) — шоир, тарихчи. Отадан ёш етим қолиб, Ферўз тарбиясида ўсган. Хивадаги мадрасада таҳсил кўрган. К. ёшлигидан ўзбек ва форс тилларида шеърлар ёзган. Кейинчалик Навоий, Жомий, Мунис, Огаҳий, Ферўз, Мискин каби шоирларнинг шеърларига тахмислар боғлаган, ўзи ҳам кўплаб ғазал, муҳаммас, мусаддас, мураббаъ, мустазод, чистонлар ёзиб, замонасининг таниқли шоири даражасига кўтарилган. К.нинг 2 қисмдан иборат шеърий девони бизгача етиб келган («Тумор ул-ошиқин», «Анис ул-ошиқин»). Мазкур девонда 3 мингдан зиёд мисрани ташқил этган шеърлар тўпланган. Уларда ватанга муҳаббат, ин-соний комиллик, ҳаётни севиш ғоялари тараннум этилган.
К.нинг «Тарих ул-ҳавонин» («Хонлар тарихи»), «Мунтахаб ул-вақое» («Воқеалар тўплами») насрий ҳамда «Хоразм мамоликинда фалак ҳодисасидин воқеа ажойиби зуҳур марҳаласиға келгонининг зикри» номли эсдалик асари ҳам бор. «Тарих ул-ҳавонин»да Хиванинг биринчи хони яшаган даврдан рус босқинигача бўлган давр қаламга олинган. «Мунтахаб ул-вақое»да хонликдаги маданий, ижтимоий-сиёсий, тарихий, адабий жараён тўғрисидаги муҳим воқеалар, эсдаликларида эса 19-а. охирида рўй берган табиат ҳодисалари, турли хил ғаройиб воқеалар жамланган.
К.нинг лирик девонининг 4 қўлёзма нусхаси, «Тарих ул-ҳавонин», «Мунтахаб ул-вақое» асарлари ва эсдалик асари Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-ти фондида (инв. №2627, №3730/ IV, №1257, №1005, №7717, №853/ 111, №3730/1, №3730/111), лирик девонининг яна бир нусхаси Россия ФАнинг Москвадаги Шарқшунослик ин-ти фондида (инв. №2324, №1513) сақланади.
Ад.: Д авл атёр Раҳим, Шиҳназар Матрасул, Ферўз — шоҳ ва шоир қисмати, Т., 1991.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.