Komyob
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Komyob (taxallusi; asl ismi Sayyid Homid ibn Sayyid Muhammad; 1862–1922) — Xiva adabiy muhitida yetişgan şoir va tarixnavis. U özbek va fors tillarida lirik şe'rlar yozgan, Xiva xonligi tarixiga oid nasriy asarlar ham yaratgan. ÖzME'ga köra, Komyob 1862-yil 2-sentabrda Xivada tuğilgan va 1922-yilda vafot etgan.
Hayoti
13ÖzME ma'lumotiga köra, Komyob otasidan erta ayrilgan va Feröz taxallusi bilan ijod qilgan hukmdor-şoir qaramoğida tarbiya topgan. U Xivadagi madrasalardan birida öqigan. Xiva bu davrda xonlikning poytaxti va madaniy markazi edi. Komyobning hayotiga oid boşqa tafsilotlar ÖzME'da keltirilmagan.
Şe'riyati
13Komyob yoşlik çoğlaridan özbekça va forsça şe'r maşq qila boşlagan. ÖzME'ga köra, u keyinçalik Navoiy, Jomiy, Munis, Ogahiy, Feröz va Miskin kabi şoirlarning ğazallariga taxmislar boğlagan. Özi ham ğazal, muhammas, musaddas, murabba', mustazod va çiston janrlarida köp asar yaratib, öz davrining taniqli şoirlaridan biriga aylangan.
Şoirning ikki qismdan tarkib topgan devoni bizgaça saqlanib qolgan; uning qismlari «Tumor ul-oşiqin» va «Anis ul-oşiqin» deb nomlanadi. ÖzME'ga köra, devonga jami uç mingdan ortiq misra jamlangan. Şe'rlarda vatanni seviş, insoniy kamolot va hayotga muhabbat ğoyalari ilgari surilgan.
Tarixiy va nasriy asarlari
13Komyob nasrda ham qalam tebratgan. ÖzME uning «Tarix ul-havonin» («Xonlar tarixi») va «Muntaxab ul-vaqoye» («Voqealar töplami») asarlarini tilga oladi. Birinçisida Xivaning ilk xoni zamonidan boşlab rus qöşinlari bosqiniga qadar bölgan davr tarixi bayon qilingan. Ikkinçisida xonlik hayotidagi madaniy, ijtimoiy-siyosiy va adabiy jarayonlarga doir muhim voqealar jamlangan.
Bundan taşqari, Komyob «Xorazm mamolikinda falak hodisasidin voqea ajoyibi zuhur marhalasiğa kelgonining zikri» nomli esdalik asarini yozgan. ÖzME'ga köra, unda 19-asr oxirida Xorazmda kuzatilgan tabiat hodisalari va turli ğaroyib voqealar haqida hikoya qilinadi.
Qölyozmalari
13Komyob merosi asosan qölyozma holida saqlanadi. ÖzME'ga köra, lirik devonining tört nusxasi, «Tarix ul-havonin», «Muntaxab ul-vaqoye» va esdalik asari Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutining qölyozmalar fondida, devonning yana bir nusxasi esa Rossiya Fanlar akademiyasining Moskvadagi Şarqşunoslik institutida turibdi. Bu qölyozmalar Xiva xonligining söngği davri adabiyoti va tarixini örganişda muhim manba hisoblanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Komyob // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4243 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKomyob. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4243
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4243
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 4-jild, 514–515-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 514–515-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.