Muhammadrasul Mirzo
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Muhammadrasul Mirzo (taxallusi Mirzo; asl ismi Muhammadrasul Niyozmuhammad öğli; 1840, Xiva — 1922) — Xiva xonligida yaşab ijod qilgan özbek şoiri, tarjimon, xattot va bastakor. U şoir va musiqaşunos Komil Xorazmiyning öğli bölib, otasi kabi Xiva saroyining madaniy hayotida muhim örin tutgan. ÖzME'ga köra, Mirzo Xorazm maqomlarini rivojlantiriş va yozib olişga katta hissa qöşgan.
Hayoti
13Mirzo Xivadagi Şerğozixon madrasasida tahsil olgan. Muhammad Rahimxon II — Feruz hukmronligi davrida, otasidan keyin xon saroyida mirzaboşi, ya'ni saroy devonxonasining boşliği lavozimini egallagan. ÖzME'ga köra, u madrasalarda arab va fors tillaridan dars bergan, umri oxirida özi qurdirgan madrasada dafn etilgan.
Şe'riyati
13Şoirning lirik merosi uning özi tuzgan «Marğub un-nozirin» («Nazar soluvçilarga yoqimli tuhfa») devonida jamlangan. ÖzME'ga köra, bu devon 1907—1909-yillarda Xivada toşbosma usulida naşr etilgan. Devon, şoirning qölyozmalari bilan birga, hozir Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutining qölyozmalar fondida saqlanadi.
Tarjimonligi
13Mirzo fors va arab tillaridan özbek tiliga bir qator asarlarni ögirgan. ÖzME'ga köra, ular orasida Firoğiyning «Ra'no va Zebo», Fuzuliyning «Soqiynoma» («Haft jom» — «Yetti qadaq» nomi bilan ham ma'lum), Ahmad al-Buniyning «Şams ul-maorif» («Maorif quyoşi»), Mavlaviy Abdulhaqning «Fazoil ul-Qur'on» («Qur'on fazilatlari») asarlari, «Daqoyiq ul-axbor» («Nozik ma'noli xabarlar») hamda «Tuhfat ul-mö'minin» («Mö'minlarga tuhfa») tibbiy asaridan bir bob bor.
Xattotlik
13ÖzME Mirzoni nasx va nasta'liq xatlarida nihoyatda gözal yozgan xattot sifatida tilga oladi. Laffasiyning ma'lumotiça, u 500 dan ortiq kişiga xattotlik san'atini örgatgan.
Musiqa
13Mirzo tanbur, rubob, ğijjak va çildirma çalişda mohir ijroçi bölgan, Feruzning musiqa böyiça ustozi hisoblangan. Bastakor sifatida u Xorazm «Şaşmaqom»idagi «Rost» maqomi uçun «Sa'b» va «Ufori» kuylarini yaratgan. Yarim maqom hisoblangan «Panjgoh»ga yangi kuylar qöşib, uni töliq maqom darajasiga yetkazgan. ÖzME'ga köra, u Xorazm maqom kuylarini otasi Komil Xorazmiy joriy etgan çiziqli nota yozuviga köçirib, kitob holiga keltirgan. Bu iş Xorazm musiqa merosining saqlanib qolişida muhim ahamiyatga ega bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Muhammadrasul Mirzo // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4278 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMuhammadrasul Mirzo. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4278
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4278
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 5-jild, 602–603-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 602–603-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.