Kontakt
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 578–579-b. — ziyouz.com
Kontakt (lot. contactus — bir-biriga tegib turiş) — 1) özaro ta'sir, aloqa; işdagi hamjihatlik, bir-birini tuşuniş; 2) tutaşiş, tegişiş sirti, joyi, zonasi; 3) elektrotexnikada — elektr zanjiri qismlarining bir-biriga tegişi, klemmalarning tutaşişi; ikki simning tutaşişi natijasida bir simdan ikkinçisiga tok ötadi; 4) transportda — tramvay yoki trolleybusda yuqori voltli simdan tok ötkazuvçi tarmoq (K. tarmoği); 5) metropolitenda — elektr vagonning tok qabul qiluvçi qurilmasiga sirpanma tutaşuv tarzida tok uzatiş uçun asosiy t.y. relsi yonidan ötkaziladigan qattiq sim (K. simi); 6) Q. payvand (q. Payvandlaş); 7) g ye o l o gik K. — Yer pöstida yonma-yon joylaşgan (çegaradoş) bölaklardagi turli toğ jinslarining tutaşiş yuzasi.
Normal, intruziv (magmatik), tektonik K. farq qilinadi. Normal yoki stratigrafik K.da çökindi yoki effuziv toğ jinsi qad. toğ jinsini yorib çiqib unda turli K. özgarişlarini hosil qiladi; intruziv K.da yoş intruziv toğ jinsi qadimgisini yorib ötadi; tektonik K.da tarkibi, hosil bölişi va yoşi turliça bölgan toğ jinslari tektonik yoriq orqali bir-biri b-n tutaşadi. K.ni örganiş toğ jinslarini bir-biridan ajratiş va ular yoşini nisbatan aniqlaşga yordam beradi.
Q.: Payvandlaş, Payvandlaş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНТАКТ (лот. contactus — бир-бирига тегиб туриш) — 1) ўзаро таъсир, алоқа; ишдаги ҳамжиҳатлик, бир-бирини тушуниш; 2) туташиш, тегишиш сирти, жойи, зонаси; 3) электротехникада — электр занжири қисмларининг бир-бирига тегиши, клеммаларнинг туташиши; икки симнинг туташиши натижасида бир симдан иккинчисига ток ўтади; 4) транспортда — трамвай ёки троллейбусда юқори вольтли симдан ток ўтказувчи тармоқ (К. тармоғи); 5) метрополитенда — электр вагоннинг ток қабул қилувчи қурилмасига сирпанма туташув тарзида ток узатиш учун асосий т.й. рельси ёнидан ўтказиладиган қаттиқ сим (К. сими); 6) Қ. пайванд (қ. Пайвандлаш); 7) г е о л о гик К. — Ер пўстида ёнма-ён жойлашган (чегарадош) бўлаклардаги турли тоғ жинсларининг туташиш юзаси.
Нормал, интрузив (магматик), тектоник К. фарқ қилинади. Нормал ёки стратиграфик К.да чўкинди ёки эффузив тоғ жинси қад. тоғ жинсини ёриб чиқиб унда турли К. ўзгаришларини ҳосил қилади; интрузив К.да ёш интрузив тоғ жинси қадимгисини ёриб ўтади; тектоник К.да таркиби, ҳосил бўлиши ва ёши турлича бўлган тоғ жинслари тектоник ёриқ орқали бир-бири б-н туташади. К.ни ўрганиш тоғ жинсларини бир-биридан ажратиш ва улар ёшини нисбатан аниқлашга ёрдам беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.