Kortikosteroidlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 634-b. — ziyouz.com
Kortikosteroidlar [lot. cortex (corticis) — pöstloq], adrenokortikosteroidlar — buyrak usti bezlarining pöstloq qavatidan işlanib çiqadigan steroid gormonlar guruhi (q. Steroidlar). K. tarkibida 21 ta uglerod atomi bor. Barça K. pregnan hosilalaridir. Organizmda xolesterjdan hosil böladi. Fiziologik ta'siriga köra, 3 guruhga bölinadi: 1) organizmda, asosan, mineral almaşinuviga ta'sir etadigan moddalar — mineralokortikoidlar (aldosteron, kortikosteron, dezoksikortikosteron); 2) uglevodlar va oqsillar almaşinuviga ta'sir etadigan moddalar — glyukokortikoidlar (kortizon, gidrokortizon, kortikosteron); 3) jinsiy gormonlarga öxşaş ta'sir etadigan steroid moddalar (androgenlar va progesteron). Organizmda K. yetişmay qolganida Addison kasalligi (Bronza kasalligi), köpayib ketganda esa Itsen-ko-Kuşing kasalligi paydo böladi. K. preparatlari tibbiyotda keng qöllaniladi.
Q.: Steroidlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОРТИКОСТЕРОИДЛАР [лот. cortex (corticis) — пўстлоқ], адренокортикостероидлар — буйрак усти безларининг пўстлоқ қаватидан ишланиб чиқадиган стероид гормонлар гуруҳи (қ. Стероидлар). К. таркибида 21 та углерод атоми бор. Барча К. прегнан ҳосилаларидир. Организмда холестерждан ҳосил бўлади. Физиологик таъсирига кўра, 3 гуруҳга бўлинади: 1) организмда, асосан, минерал алмашинувига таъсир этадиган моддалар — минералокортикоидлар (альдостерон, кортикостерон, дезоксикортикостерон); 2) углеводлар ва оқсиллар алмашинувига таъсир этадиган моддалар — глюкокортикоидлар (кортизон, гидрокортизон, кортикостерон); 3) жинсий гормонларга ўхшаш таъсир этадиган стероид моддалар (андрогенлар ва прогестерон). Организмда К. етишмай қолганида Аддисон касаллиги (Бронза касаллиги), кўпайиб кетганда эса Ицен-ко-Кушинг касаллиги пайдо бўлади. К. препаратлари тиббиётда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.