Krivoşipli mexanizm
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 704–705-b. — ziyouz.com
Krivoşipli mexanizm - qözğalmas öq atrofida aylanib bir tur harakatni ikkinçi tur harakatga aylantiruvçi zvenosi (krivoşip yoki tirsaqli val) bölgan mexanizm. K. m.da, odatda, aylanma va ilgarilanma kinematik juftlar böladi. K. m.ningyassi (barça zvenolari parallel tekisliklarda xarakatlanadigan) va fazoviy, 4 zvenoli va köp zvenoli turlari bor. Maşinasozlikda eng köp tarqalgan yassi 4 zvenoli K. m. 3 guruhga: 4 zvenoli krivoşip-polzunli, şarnirli va krivoşip-kulisali turlarga bölinadi. Krivoşip — polzunli mexanizm aylanma harakatni töğri çiziqli ilgarilama-qaytma yoki aksinça harakatga aylantiradi. Uning aksial va dezaksial turlari bor; porşenli dvigatellar, kompressor, presslar, vasoslar va b.da qöllaniladi. Krivoşip koromisloli mexanizm aylanma harakatni tebranma xarakatga aylantiradi. Töquv avtomatlaridagi 4 zvenoli krivoşipkoromisloli mexanizm batan mexanizmi deyiladi. Bunday mexanizmlar hamir qoriş maşivalarida ham işlatiladi. Tarkibida 2 krivoşip bölgan 4 zvenoli mexanizm qöş krivoşipli mexanizm deyiladi (mas, şarnirli antiparallelogramm mexanizmi). K. m . ning yana boşka turlari ham bor (yana q. Kuliskali mexanizm, Şarnirli mexanizm).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРИВОШИПЛИ МЕХАНИЗМ - қўзғалмас ўқ атрофида айланиб бир тур ҳаракатни иккинчи тур ҳаракатга айлантирувчи звеноси (кривошип ёки тирсақли вал) бўлган механизм. К. м.да, одатда, айланма ва илгариланма кинематик жуфтлар бўлади. К. м.нингясси (барча звенолари параллел текисликларда харакатланадиган) ва фазовий, 4 звеноли ва кўп звеноли турлари бор. Машинасозликда энг кўп тарқалган ясси 4 звеноли К. м. 3 гуруҳга: 4 звеноли кривошип-ползунли, шарнирли ва кривошип-кулисали турларга бўлинади. Кривошип — ползунли механизм айланма ҳаракатни тўғри чизиқли илгарилама-қайтма ёки аксинча ҳаракатга айлантиради. Унинг аксиал ва дезаксиал турлари бор; поршенли двигателлар, компрессор, пресслар, васослар ва б.да қўлланилади. Кривошип коромислоли механизм айланма ҳаракатни тебранма харакатга айлантиради. Тўқув автоматларидаги 4 звеноли кривошипкоромислоли механизм батан механизми дейилади. Бундай механизмлар ҳамир қориш машиваларида ҳам ишлатилади. Таркибида 2 кривошип бўлган 4 звеноли механизм қўш кривошипли механизм дейилади (мас, шарнирли антипараллелограмм механизми). К. м . нинг яна бошка турлари ҳам бор (яна қ. Кулискали механизм, Шарнирли механизм).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.