Labillik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 2-b. — ziyouz.com
Labillik (lot. labilis — sirpanuvçan, beqaror) (fiziologiyada) — nerv va muskul töqimalarining funksional harakatçanligi; bunda töqima ta'sirlaniş ritmida eng katta çastota b-n qözğaladi (q. Közğaliş). Bu ta'limotni fanga rus fiziologi N. Ye. Vvedenskiy kiritgan (1892). Uning taklifiga binoan, qözğaluvçi töqimaga 1 sek.da beriladigan eng köp ta'sirotga töqimaning öşança mikdorda harakat potensiallari b-n bergan javob reaksiyasi L. ölçovi qilib olinadi. L. töqimaning faoliyati jarayonida ortib-kamayib turişi mumkin, bu ta'sirotning kuçi va çastotasiga, neyro-gumoral ta'sirlarga (q. Neyro-gumoral regulyatsiya) boğliq. Yöğon nerv tolalari eng katta L.ka ega, ular 1 sek.da 500—600 impuls ötkazadi. Töqimalarning funksional holatini aniqlaşda, şuningdek, mehnat va sport fiziologiyasida L. muhim ahamiyat kasb etadi.
Biol. va tibbiyotda «L.» harakatçanlikni, beqarorlikni (masalan, kişilarning ruhiyati, fiziologik holatini), ya'ni organizmning taşqi va içki omillarga nisbatan özgaruvçanligini anglatadi.
Q.: Neyro-gumoral regulyatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАБИЛЛИК (лот. labilis — сирпанувчан, беқарор) (физиологияда) — нерв ва мускул тўқималарининг функционал ҳаракатчанлиги; бунда тўқима таъсирланиш ритмида энг катта частота б-н қўзғалади (қ. Кўзғалиш). Бу таълимотни фанга рус физиологи Н. Е. Введенский киритган (1892). Унинг таклифига биноан, қўзғалувчи тўқимага 1 сек.да бериладиган энг кўп таъсиротга тўқиманинг ўшанча микдорда ҳаракат потенциаллари б-н берган жавоб реакцияси Л. ўлчови қилиб олинади. Л. тўқиманинг фаолияти жараёнида ортиб-камайиб туриши мумкин, бу таъсиротнинг кучи ва частотасига, нейро-гуморал таъсирларга (қ. Нейро-гуморал регуляция) боғлиқ. Йўғон нерв толалари энг катта Л.ка эга, улар 1 сек.да 500—600 импульс ўтказади. Тўқималарнинг функционал ҳолатини аниқлашда, шунингдек, меҳнат ва спорт физиологиясида Л. муҳим аҳамият касб этади.
Биол. ва тиббиётда «Л.» ҳаракатчанликни, беқарорликни (масалан, кишиларнинг руҳияти, физиологик ҳолатини), яъни организмнинг ташқи ва ички омилларга нисбатан ўзгарувчанлигини англатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.