Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Lesya Ukrainka

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 93-b. — ziyouz.com

    Lesya Ukrainka [taxallusi; asl ism-şarifi Kosaç (Kosaç-Kvitka) Larisa Petrovna; 1871.13(25).2, Novgorod-Volinskiy, hoz. Jitomir viloyati — 1913.19.7(1.8), Surami (Gruziya); Kiyevda dafn etilgan] — ukrain yozuvçisi. Onasi Olyona Pçilka ham yozuvçi bölgan. L.U. şe'riyatda va dramaturgiyada Şevçenko an'analarini davom ettirgan. Ilk şe'rlar töplami «Qöşiqlar qanotida» 1893 y.da naşr etilgan. Mazkur töplamdan joy olgan şe'rlarda ukrain xalq oğzaki şe'riyatiga xos ohanglar közga taşlanadi. «Öylar va orzular» (1899), «Akssadolar» (1902) töplamlarida şoiraning çor hokimiyatiga nisbatan nafratli munosabati ifodalangan. L.U.ning «Oy afsonasi» (1892), «Robert Bryus, Şotland qiroli» (1893), «Asir» (1903), «Oppoqqina Izolda» (1912) kabi dostonlari ham bor. Yozuvçining «Moviy gul» (1896) nomli birinçi dramasi öşa yillardagi ukrain dramaturgiyasiga xos maişiy hayot va etnografik urf-odatlar tasviriga qarşi isyon sifatida maydonga kelgan. «Kuz ertagi» va «Mağoralarda» (1906) dramalarida 1905 y. inqilobi b-n uyğun ğoyalarni olğa surgan. «Kassandra» (1908), «Toş xöjayin» (1912) dramalarida mifologik obraz va syujetlarga murojaat etgan holda öz davri voqealariga munosabat bildirişga uringan. «Örmon qöşiği» (1912) dramasi L.U. ijodining çöqqisidir. Bu asar xalq folklori asosida yozilganligi va faol gumanistik mohiyati b-n ajralib turadi. Unda ukrain adabiyotida birinçi marta inson va tabiat mavzui qalamga olindi. Uşbu drama asosida opera, balet va kino asarlari yaratilgan. L.U. «Dengiz uzra» (1898), «Döstlik» (1905), «Xato» (1906) singari nasriy asarlarning ham muallifi. 1971 y.da L.U.ning 100 yilligi keng nişonlandi.

    As: Ötmiş ertagi, T., 1961; Tanlangan asarlar, T., 1971.

    Ad.: Raşidov A., Lesya Ukrainka, T., 1972.

    Naim Karimov.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЛЕСЯ УКРАИНКА [тахаллуси; асл исм-шарифи Косач (Косач-Квитка) Лариса Петровна; 1871.13(25).2, Новгород-Волинский, ҳоз. Житомир вилояти — 1913.19.7(1.8), Сурами (Грузия); Киевда дафн этилган] — украин ёзувчиси. Онаси Олёна Пчилка ҳам ёзувчи бўлган. Л.У. шеъриятда ва драматургияда Шевченко анъаналарини давом эттирган. Илк шеърлар тўплами «Қўшиқлар қанотида» 1893 й.да нашр этилган. Мазкур тўпламдан жой олган шеърларда украин халқ оғзаки шеъриятига хос оҳанглар кўзга ташланади. «Ўйлар ва орзулар» (1899), «Акссадолар» (1902) тўпламларида шоиранинг чор ҳокимиятига нисбатан нафратли муносабати ифодаланган. Л.У.нинг «Ой афсонаси» (1892), «Роберт Брюс, Шотланд қироли» (1893), «Асир» (1903), «Оппоққина Изольда» (1912) каби достонлари ҳам бор. Ёзувчининг «Мовий гул» (1896) номли биринчи драмаси ўша йиллардаги украин драматургиясига хос маиший ҳаёт ва этнографик урф-одатлар тасвирига қарши исён сифатида майдонга келган. «Куз эртаги» ва «Мағораларда» (1906) драмаларида 1905 й. инқилоби б-н уйғун ғояларни олға сурган. «Кассандра» (1908), «Тош хўжайин» (1912) драмаларида мифологик образ ва сюжетларга мурожаат этган ҳолда ўз даври воқеаларига муносабат билдиришга уринган. «Ўрмон қўшиғи» (1912) драмаси Л.У. ижодининг чўққисидир. Бу асар халқ фольклори асосида ёзилганлиги ва фаол гуманистик моҳияти б-н ажралиб туради. Унда украин адабиётида биринчи марта инсон ва табиат мавзуи қаламга олинди. Ушбу драма асосида опера, балет ва кино асарлари яратилган. Л.У. «Денгиз узра» (1898), «Дўстлик» (1905), «Хато» (1906) сингари насрий асарларнинг ҳам муаллифи. 1971 й.да Л.У.нинг 100 йиллиги кенг нишонланди.

    Ас: Ўтмиш эртаги, Т., 1961; Танланган асарлар, Т., 1971.

    Ад.: Рашидов А., Леся Украинка, Т., 1972.

    Наим Каримов.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.