Leyşmanioz
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 73–74-b. — ziyouz.com
Leyşmanioz — odam va xayvonlarda uçraydigan kasallik. Köproq tropik va subtropik iqlimli mintakalarda qayd etiladi. Leyşmaniyalar qözğatadi va iskabtoparlar orqali yuqadi. Infeksiya manbai kemiruvçilar hisoblanadi. Teri leyşmaniozi (q. Yomon jarohat) va içki a'zolar visseral leyşmaniozi farq qilinadi. Visseral leyşmanioz «kalaazar» deb ham yuritiladi. Kasallikning bu turi b-n köproq bolalar kasallanadi (birinçi bölib kasallik qözğatuvçisini topgan ingliz vraçi U.Leyşman nomidan olingan). U surunkali keçadi, içki a'zolar jiddiy zararlanadi; dam-badam isitma xuruj qilişi, jigar va taloqning nihoyatda kattalaşuvi, anemiya va juda oriklab ketiş kasallikka xos alomatlardir. Köpinça, ölim hollari kuzatiladi. Davolaş uçun tarkibida surma bor preparatlar (solyusurmin, stibanol, neostibodan va b.) qöllaniladi. Oldini oliş iskabtopar va kemiruvçilarni qirişdan iborat. Şaxsiy himoya vositasi — repellentlardan foydalaniladi.
Q.: Yomon jarohat
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛЕЙШМАНИОЗ — одам ва хайвонларда учрайдиган касаллик. Кўпроқ тропик ва субтропик иқлимли минтакаларда қайд этилади. Лейшманиялар қўзғатади ва искабтопарлар орқали юқади. Инфекция манбаи кемирувчилар ҳисобланади. Тери лейшманиози (қ. Ёмон жароҳат) ва ички аъзолар висцерал лейшманиози фарқ қилинади. Висцерал лейшманиоз «калаазар» деб ҳам юритилади. Касалликнинг бу тури б-н кўпроқ болалар касалланади (биринчи бўлиб касаллик қўзғатувчисини топган инглиз врачи У.Лейшман номидан олинган). У сурункали кечади, ички аъзолар жиддий зарарланади; дам-бадам иситма хуруж қилиши, жигар ва талоқнинг ниҳоятда катталашуви, анемия ва жуда ориклаб кетиш касалликка хос аломатлардир. Кўпинча, ўлим ҳоллари кузатилади. Даволаш учун таркибида сурма бор препаратлар (солюсурьмин, стибанол, неостибодан ва б.) қўлланилади. Олдини олиш искабтопар ва кемирувчиларни қиришдан иборат. Шахсий ҳимоя воситаси — репеллентлардан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.