Limfa tugunlari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126-b. — ziyouz.com
Limfa tugunlari LIMFA TUGUNLARI, limfa bezlari — odam va yuksak umurtqali hayvonlarning limfa sistemasi tuzilmalari. L.t. qon yaratiş a'zosi (k,. Qon) va kasallik qözğatuvçi mikroblar, ularning toksinlari va umuman zaharli moddalar uçun tösiq vazifasini ötaydi. Şu tariqa limfaning biologik filtri hisoblanadi. L.t. puşti-kulrang, qalin kapsula b-n qoplangan, dumalok, yoki oval şaklli tuzilmalardan iborat; ularda limfo-sitlar hosil bölgani uçun limfoid a'zolar deb ham ataladi. L.t. immunobiologik jarayonlar va limfa oqimi (harakati)ni tartibga solib turadi. L.t. «darvoza»sidan çiqib, limfa olib ketuvçi tomirlar özaro qöşilib, limfa stvolini hosil qiladi, ular ikkita yirik limfa yuliga aylanadi, bulardan vujudga kelgan yirik tomirlar böyinda yirik vena kon tomiriga tutaşadi. Limfa b-n oqib kelgan kasallik qözğatuvçilarini L.t. hujayralari qisman yoki butunlay yutib yuboradi (q. Fagotsitoz). Ba'zi kasalliklar (angina, epidemik parotit va b.)da L.t. şişib, kattalaşib ketadi (yana. q. Limfadenit, Limfogranulematoz).
Q.: Fagotsitoz
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛИМФА ТУГУНЛАРИ, лимфа безлари — одам ва юксак умуртқали ҳайвонларнинг лимфа системаси тузилмалари. Л.т. қон яратиш аъзоси (к,. Қон) ва касаллик қўзғатувчи микроблар, уларнинг токсинлари ва умуман заҳарли моддалар учун тўсиқ вазифасини ўтайди. Шу тариқа лимфанинг биологик фильтри ҳисобланади. Л.т. пушти-кулранг, қалин капсула б-н қопланган, думалок, ёки овал шаклли тузилмалардан иборат; уларда лимфо-цитлар ҳосил бўлгани учун лимфоид аъзолар деб ҳам аталади. Л.т. иммунобиологик жараёнлар ва лимфа оқими (ҳаракати)ни тартибга солиб туради. Л.т. «дарвоза»сидан чиқиб, лимфа олиб кетувчи томирлар ўзаро қўшилиб, лимфа стволини ҳосил қилади, улар иккита йирик лимфа йулига айланади, булардан вужудга келган йирик томирлар бўйинда йирик вена кон томирига туташади. Лимфа б-н оқиб келган касаллик қўзғатувчиларини Л.т. ҳужайралари қисман ёки бутунлай ютиб юборади (қ. Фагоцитоз). Баъзи касалликлар (ангина, эпидемик паротит ва б.)да Л.т. шишиб, катталашиб кетади (яна. қ. Лимфаденит, Лимфогранулематоз).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.