Lorents
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 182–183-b. — ziyouz.com
Lorents (Lorentz), LorensXendrik Anton (1853.18.7, Arnem — 1928.4.2, Xarlem) — golland nazariyotçi fizigi. Leyden un-tini tugatgan (1872), şu un-t prof. (1878 - 1923), Xarlemdagi Teylor inti direktori (1923 y.dan). Ilmiy işlari nazariy fizikaga oid. J. K. Maksvellttt elektromagnit nazariyasiga asoslanib, elektron nazariyani yaratgan, köpgina elektr va optik hodisalarni, xususan, Zeyeman effektini tuşuntirib bergan; yoruğlik dispersiyasini, yoruğlikning siniş körsatkiçi va qutublanuvçanligi orasidagi boğlanişni aniqlagan; elektromagnit maydonda harakatlanayotgan zaryadli zarraga ta'sir etuvçi kuç (Lorents kuçi) ifodasini keltirib çiqargan; L. — harakatdagi muhitlar elektrodinamikasi asosçisi. Nisbiylik nazariyasi asosida yotgan va uning nomi b-n ataladigan ko-ordinatalarni almaştiriş (q. Lorents almaştirişlari) ni işlab çiqqan. Nobel mukofoti laureati (1902; P. Zeyeman b-n hamkorlikda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОРЕНТЦ (Lorentz), ЛоренцХендрик Антон (1853.18.7, Арнем — 1928.4.2, Харлем) — голланд назариётчи физиги. Лейден ун-тини тугатган (1872), шу ун-т проф. (1878 - 1923), Харлемдаги Тейлор инти директори (1923 й.дан). Илмий ишлари назарий физикага оид. Ж. К. Максвеллттт электромагнит назариясига асосланиб, электрон назарияни яратган, кўпгина электр ва оптик ҳодисаларни, хусусан, Зееман эффектини тушунтириб берган; ёруғлик дисперсиясини, ёруғликнинг синиш кўрсаткичи ва қутубланувчанлиги орасидаги боғланишни аниқлаган; электромагнит майдонда ҳаракатланаётган зарядли заррага таъсир этувчи куч (Лорентц кучи) ифодасини келтириб чиқарган; Л. — ҳаракатдаги муҳитлар электродинамикаси асосчиси. Нисбийлик назарияси асосида ётган ва унинг номи б-н аталадиган ко-ординаталарни алмаштириш (қ. Лорентц алмаштиришлари) ни ишлаб чиққан. Нобель мукофоти лауреати (1902; П. Зееман б-н ҳамкорликда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.