Lutfulloh bin Fathulloh Çustiy
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 206–207-b. — ziyouz.com
Lutfulloh bin Fathulloh Çustiy (taxm. 1485, Farğona vodiysi, Axsikent mavzesi — taxm. 1571) — naqşbandiylik tariqatining maşhur namoyandasi. Axsikentdagi madrasada tahsil oladi. Ilmini takomillaştiriş maqsadida Samarqandga keladi. Ba'zi manbalarda Xöja Ahrorning xalifasi Muhammad Qozi huzurida 6 y. tarbiyalangani va sulukni ötaganligi aytiladi. L.ga Maxdumi A'zamning istagi b-n «Farğona va Toşkentdagi barça naqşbandiylik birodarlari» işonib topşirilgan. L. bir neça marta yaşaş
joyini özgartirgan. Özining aytişiça, «kişloq axlining fitnasi oqibatida» köçişga majbur bölgan. Oxiri Çustga kelib, muqim bölib koladi. Bu yerda dehkonçilik b-n tirikçilik ötkazadi. U şayboniylar orasida nufuz orttirişga muvaffaq böladi. Şu bois öşa davrda davlatdagi köpgina içki nizolarni bartaraf etişga, saroydagi ayrim bek va amirlarning ğayriqonuniy xatti-harakatlarini çeklab qöyişga erişdi. Movarounnahrda kubroviylik tariqati yoyilgan bölib, L. uning vakillarini köp marta rofi-ziylik (islom yölidan çetga çiqiş)da aybladi. L.ning izdoşlari köp edi. Ular Toşkent, Farğonadan taşqari, Hisor xamda Movarounnahrning boşqa çekka viloyatlarida 20-a.ning boşlariga qadar faoliyat körsatgan. L.ning ijodiy merosi haqida ma'lumotlar kam. Manoqiblarda uning öz öquvçilariga tanbeh tarzida yozilgan 2 ta kiçik risolasi tilga olinadi.
L.ning qabri qayerdaligi aniq emas. Ba'zi manbalarda u Çustga (bu yerda uning maqbarasi bor), boşqa manbalarda Hisorga dafn etilgan deyiladi.
Ad.: Ismoilov M., Ikromov T., Mavlono Lutfulloh Çustiy, Namangan, 1998; Muhammad Mufti Ohangaroniy , Mavlono Lutfulloh manoqibi, T., 2002.
Baxtiyor Bobojonov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛУТФУЛЛОҲ бин Фатҳуллоҳ Чустий (тахм. 1485, Фарғона водийси, Ахсикент мавзеси — тахм. 1571) — нақшбандийлик тариқатининг машҳур намояндаси. Ахсикентдаги мадрасада таҳсил олади. Илмини такомиллаштириш мақсадида Самарқандга келади. Баъзи манбаларда Хўжа Аҳрорнинг халифаси Муҳаммад Қози ҳузурида 6 й. тарбиялангани ва сулукни ўтаганлиги айтилади. Л.га Махдуми Аъзамнинг истаги б-н «Фарғона ва Тошкентдаги барча нақшбандийлик биродарлари» ишониб топширилган. Л. бир неча марта яшаш
жойини ўзгартирган. Ўзининг айтишича, «кишлоқ ахлининг фитнаси оқибатида» кўчишга мажбур бўлган. Охири Чустга келиб, муқим бўлиб колади. Бу ерда деҳкончилик б-н тирикчилик ўтказади. У шайбонийлар орасида нуфуз орттиришга муваффақ бўлади. Шу боис ўша даврда давлатдаги кўпгина ички низоларни бартараф этишга, саройдаги айрим бек ва амирларнинг ғайриқонуний хатти-ҳаракатларини чеклаб қўйишга эришди. Мовароуннаҳрда кубровийлик тариқати ёйилган бўлиб, Л. унинг вакилларини кўп марта рофи-зийлик (ислом йўлидан четга чиқиш)да айблади. Л.нинг издошлари кўп эди. Улар Тошкент, Фарғонадан ташқари, Ҳисор хамда Мовароуннаҳрнинг бошқа чекка вилоятларида 20-а.нинг бошларига қадар фаолият кўрсатган. Л.нинг ижодий мероси ҳақида маълумотлар кам. Маноқибларда унинг ўз ўқувчиларига танбеҳ тарзида ёзилган 2 та кичик рисоласи тилга олинади.
Л.нинг қабри қаердалиги аниқ эмас. Баъзи манбаларда у Чустга (бу ерда унинг мақбараси бор), бошқа манбаларда Ҳисорга дафн этилган дейилади.
Ад.: Исмоилов М., Икромов Т., Мавлоно Лутфуллоҳ Чустий, Наманган, 1998; Муҳаммад Муфти Оҳангароний , Мавлоно Лутфуллоҳ маноқиби, Т., 2002.
Бахтиёр Бобожонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.