Lutfulloh bin Fathulloh Çustiy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Lutfulloh bin Fathulloh Çustiy (Mavlono Lutfulloh Çustiy; taxminan 1485 — taxminan 1571) — 16-asrda yaşagan naqşbandiylik tariqatining yirik vakili, Farğona va Toşkent atrofidagi naqşbandiylar jamoasining rahbari. ÖzME'ga köra, u Farğona vodiysidagi Axsikent mavzesida tuğilgan va umrining katta qismini Çustda ötkazgan.
Tahsili va tariqatga kirişi
13Lutfulloh dastlabki bilimini Axsikentdagi madrasada olgan. ÖzME'ga köra, söngra ilmini çuqurlaştiriş uçun Samarqandga borgan. Ayrim manbalarda u Xöja Ahrorning xalifasi Muhammad Qozi qölida olti yil tarbiyalanib, söfiylik yölini — sulukni ötagani aytiladi. Keyinçalik Maxdumi A'zamning xohişi bilan Farğona va Toşkentdagi barça naqşbandiy birodarlar unga işonib topşirilgan. Bu uni mintaqadagi tariqat hayotining markaziy siymolaridan biriga aylantirgan.
Hayot yöli
13ÖzME'ga köra, Lutfulloh bir neça marta yaşaş joyini özgartirişga majbur bölgan; özining aytişiça, buning sababi qişloq aholisining fitnalari edi. Oxir-oqibat Çustda örnaşib qolgan va bu yerda dehqonçilik bilan kun keçirgan. Şunga qaramay, u şayboniylar hukmdorlari orasida katta obröga erişgan. Şu nufuz tufayli öz davrida davlat içidagi köp nizolarni bartaraf etişga, saroydagi ayrim bek va amirlarning qonunga xilof xatti-harakatlarini jilovlaşga muvaffaq bölgan.
Diniy faoliyati va izdoşlari
13Öşa paytda Movarounnahrda kubroviya tariqati ham keng tarqalgan edi. ÖzME'ga köra, Lutfulloh bu tariqat vakillarini bir neça bor islom yölidan oğişda (rofiziylikda) ayblagan. Uning muridlari köp bölgan: ular Toşkent va Farğonadan taşqari Hisor hamda Movarounnahrning boşqa çekka hududlarida faoliyat yuritgan. ÖzME'ga köra, Lutfulloh izdoşlarining silsilasi 20-asr boşlarigaça davom etgan.
Merosi va qabri
13Lutfullohning yozma merosi haqida ma'lumot kam. Manoqiblarda — uning hayoti va karomatlari haqidagi rivoyatlar töplamida — u öz şogirdlariga tanbeh sifatida yozgan ikki kiçik risola tilga olinadi. Uning hayotiga bağişlangan asarlar qatorida Muhammad Mufti Ohangaroniyning «Mavlono Lutfulloh manoqibi» va M. Ismoilov hamda T. Ikromovning «Mavlono Lutfulloh Çustiy» kitoblari bor.
ÖzME'ga köra, Lutfullohning dafn etilgan joyi aniq emas: ba'zi manbalarda u Çustda (bu yerda uning maqbarasi mavjud), boşqalarida esa Hisorda dafn etilgani aytiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Lutfulloh bin Fathulloh Çustiy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4368 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALutfulloh bin Fathulloh Çustiy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4368
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4368
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 5-jild, 206–207-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 206–207-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.