Lyuksemburg

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 216–219-b. — ziyouz.com

Lyuksemburg (Luxembourg, Luxemburg), Lyuksemburg Buyuk Gersogligi (Grand-Duche de Luxembourd, Grossherzogtum Luxemburg) — Ğarbiy Yevropadagi davlat. Mayd. 2586 km2. Aholisi 443 ming kişi (2001). Poytaxti — Lyuksemburg ş. Ma'muriy jihatdan 3 okrugga, okruglar kantonlarga, kantonlar kommu-nalarga bölinadi.

Davlat tuzumi. L. — konstitutsiyali monarxiya. Amaldagi konstitutsiyasi 1868 y. 17 okt.da kuçga kirgan, unga 1919, 1948 va 1956 y.larda tuzatişlar kiritilgan. Davlat boşliği — Buyuk Gersog (2000 y.dan Anri). Qonun çiqa-ruvçi hokimiyat — Deputatlar palatasi (bir palatali parlament). Ijroiya hoki-miyatni Buyuk Gersog tayinlaydigan hukumat amalga oşiradi. L .da Davlat ken-gaşi bor, uning 21 a'zosi Buyuk Gersog tomonidan umrbod tayinlanadi.

Tabiati. Mamlakat hududining köp qismi tepaliklar uçrab turadigan 300— 400 m balandlikdagi tekisliklardan iborat. Şim.da Ardenna va Reyn Slanetsli toğlarining tarmoqlari (bal. 400— 500 m) joylaşgan. Temir ruda, slanets, ohaktoş konlari bor. Iqlimi mö'tadil, yumşoq. Yanv.ning örtaça t-rasi 0 dan 2° gaça, iyulniki 17° atro-fida. Yillik yoğin 700—800 mm. Daryolari ziç, sertarmoq, asosiy daryosi — Mozel. Tuprogi aksar qismida qönğir örmon va çimli podzol tuproq. L. hududining 1/3 qismi (asosan, şim.) örmon.

Aholisining 71% lyuksemburglar 29% çet elliklar (italyanlar, nemislar, fransuzlar va b.). Rasmiy tillari — nemis, fransuz tillari va Lyuksemburg şevasi (fransik moze-lan), bu şeva 1982 y. avg.dagi qonunga binoan, milliy til maqomini olgan. Dindorlarning aksari katoliklar (95% dan ortiq), protestant, yahudiylar ham bor. Adolisining 86% şaharlarda yaşaydi. Yirik şaharlari: Lyuksemburg, Eş.

Tarixi. Mil. boşlarida L. hududi Rim imperiyasi, mil. 6—7-a.larda Franklar davlati tarkibiga kirgan. 963 y.dan graflik, 1354 y.dan gersoglik, Lyuksemburg qal'asi uning markazi bölgan. Örta asrlarda L. hududi Ispaniyaga, söng Avstriya va Fransiyaga tobe bölgan. 1814—15 y. Vena kongressi qarori b-n rasman mustaqil davlat — L. Buyuk gersogligi tuzilgan, uni 1890 y.gaça Niderlandiya qiroli boşqargan. L.ning hoz. çegaralari 1839 y. Belgiya-Niderlandiya şartnomasi asosida belgilangan (bu sana L. mustaqilligi yili sifatida bayram qilinadi). 1867 y. London konferensiyasida L. «abadiy betaraf» davlat deb e'lon qilindi. 1890 y.da L. Niderlandiya boşkaruvidan qutulib, töla mustaqillikka erişdi. 1921 y.dan Belgiya b-n iqtisodiy, jumladan, bojxona ittifoqi-da. 1- va 2-jahon uruşlari vaqtida Germaniya L. betarafligini buzib, uning hududini bosib oldi. 1945 y. fev.da L. hududi Amerika-Angliya qöşinlari tomonidan ozod qilindi. 1948 y.da L. konstitutsiyasidan L.ning betarafligi haqidagi modda çiqarib taşlandi. L. —1945 y.dan BMT a'zosi. 1991 y. 31 dek.da ÖzR suverenitetini tan oldi va 1992 y. 10 iyunda diplomatiya munosabatlari örnatdi. Milliy bayrami — 23 iyun — Buyuk Gersog tugilgan kun (1921).

Siyosiy partiyalari, kasaba uyuşmalari. Kökatparvarlar alternativ partiyasi, 1983 y. tuzilgan; Xristian-sotsial partiya, 19-a.ning 70-y.larida taşkil topgan; L. sotsialistik işçi partiyasi, 1902 y.da asos solingan; L. demokratik partiyasi, 1946—47 y.larda vujudga kelgan; Kökatparvarlarning ekologik taşabbus röyxati partiyasi, 1989 y.da tuzilgan: L. Kommunistik partiyasi, 1921 y.da asos solingan; Demokratiya va pensiya tengligi uçun harakat qömitasi, 1989 y.da tuzilgan. L. umummehnat konfederatsiyasi 1919 y.da taşkil topgan; L. xristian kasaba uyuşmalari konfederatsiyasi, 1921 y.da tuzilgan; L. kasaba uyuşmalari mustaqil birlaşmasi, 1978 y. taşkil etilgan.

Xöjaligi. L. — yuksak darajada rivojlangan industrial mamlakat. Yalpi içki mahsulotda sanoatning uluşi 24,6%, q.x. uluşi 1,4%. Iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari: qora metallurgiya, kimyo, könçilik, sement, fayans, yogoçsozlik, tikuvçilik, oziq-ovqat sanoati. Yiliga 1,4 mlrd. kVt-soat elektr energiya hosil qilinadi. L. aholi jon boşiga çöyan va pölat i. ç.da dunyoda oldingi örinlardan birida turadi. Metallurgiya sanoati uçun kerakli kömir va koks Germaniyadan, temir rudaning köp qismi Fransiyadan oli-nadi. Asosiy metallurgiya k-tlari Lyuksemburg ş. va temir konlari at-rofida joylaşgan. Domna şlakidan fosforli öğitlar işlab çiqariladi. Asosiy sanoat markazlari: Lyuksemburg (atroflari), Differdanj, Eş, Dyu-delanj ş.lari. Q.x.da foydalaniladigan yerlar maydoni 135 ming ga ga yaqin.

Kiçik-kiçik dehqon xöjaliklari köp. Mexanizatsiya va rentabellik darajasi juda yuqori. Ğalla (buğdoy, arpa, suli, javdar), kartoşka, sabzavot yetiştiriladi. Daryo vodiylarida boğdorçilik, tokçilik rivojlangan. Q.x.ga yaroqli yerlarning 50% ga yaqini ötloqdan iborat. Çorvaçilikda jami q.x. mahsulotining 80% hosil qilinadi. Qoramol va çöçqa boqiladi. Örmonlarda yoğoç tayyorlanadi. Çet el sayyohligi rivojlangan. L. hududidan xalqaro t.y. va avtomobil yöllari ötadi. T.y. uzunligi — 275 km va avtomobil yöllar uz. — 5 ming km. Aviatsiya transporta rivojlangan. Işlab çiqariladigan mahsulotning 90% ga yaqini çetga çiqariladi. Çetdan maşina va uskuna, mineral xom aşyo, gazlama, neft xamda oziq-ovqat mahsulotlari va b. keltiriladi. Savdo-sotikdagi asosiy mijozlari: Yevropa Ittifoqi mamla-katlari. L. — Ğarbiy Yevropaning mo-liyaviy markazlaridan biri. Bu yerda köpgina bank va kompaniyalarning idoralari joylaşgan. Pul birligi — Lyuksemburg franki; Belgiya franki ham teng muomalada.

Maorifi, ilmiy va madaniy-ma'rifiy muassasalari. L.da 6—15 yoşdagi bolalar uçun majburiy bepul ta'lim joriy etilgan. Davlat maktablari b-n bir qatorda xususiy maktablar ham bor. Boşlangiç majburiy maktabda öqiş muddati —8—9 y., örta maktabda (pulli) —6—7 y., zamonaviy litseyda — 6 y., klassik litseyda — 7 y. L.da oliy öquv yurtlari yöq. 1969 y.da xorijiy un-tlarga borib öqişga tayyorlovçi un-t markazi oçilgan. 1973 y.da barpo etilgan Mehnat unti töla maxsus ma'lumot bermaydi. Mamlakatda bir neça kollej va konservatoriya bor. Ilmiy muassasalari: Tabiatşunoslar jamiyati (1872), bakteriologiya lab., tibbiy tadqiqot kolleji (1818), Buyuk Gersog inti (tarix, tibbiyot, tabiiy fanlar, tilşunoslik, adabiyot va san'at, ijtimoiy fanlar seksiyalari bor) va b. Lyuksemburg ş.da Milliy kutubxona (1798), Milliy muzey va rasmlar körgazmasi mavjud.

Matbuoti, radioeşittirişi va tslekörsatuvi. L.da bir qança gaz. va jur. lar naşr etiladi. Asosiylari: «Lyuksemburger vort», «Vua dyu Lyuksemburg». («Lyuksemburg ovozi», nemis va fransuz tillarida çiqadigan kundalik gaz., 1848 y.dan), «Tageblatsaytung fir Letseburg» («Lyuksemburg kundalik varaqagazetasi», nemis va fransuz tillarida çikadigan kundalik gaz., 1912 y.dan), «Letseburger jurnal» («Lyuksemburg gazetasi», nemis va fransuz tillarida çiqadigan kundalik gaz., 1880 y.dan), «Repyubliken lorren» («Lotaringiya respublikaçisi», fransuz tilida çiqadigan kundalik gaz., 1961 y.dan), «Saytung fum letseburger follek» («Lyuksemburg xalqi gazetasi», nemis tilidagi kundalik gaz., 1946 y.dan), «Sotsiale fortşret» («Ijtimoiy taraqqiyot», nemis tilida 2 haftada bir marta çiqadigan jur., 1920 y.dan), «Eko de l' endyustri» («Sanoat aks sadosi», fransuz tilidagi oylik jur., 1920 y.dan), «OGB-L—aktyuel/aktyualite» (L. kasaba uyuşmalari mustaqil birlaşmasining nemis, fransuz tillarida va Lyuksemburg şevasida çiqadigan haftanomasi, 1919 y.dan). Radio — Tele Lyuksemburg xususiy kompaniyasi, 1931 y.da tuzilgan; u «Kompani lyuksemburjuaz de telediffyuzon»ning boş kompaniyasidir.

Me'morligi. L. hududidan ibtidoiy madaniyat yodgorliklari (dolmenlar, toşdan yasalgan haşamatli maqbaralar, sopol idişlar), keltlarning badiiy hunarmandçilik buyumlari, Rim hukmronligi davriga oid hammom, qöşin qarorgoxlari, minoralar, qabariq tasvirlar, naqşlar topilgan. Ilk örta asrlarda Vianden qal'asining roman uslubidagi ibodatxonasi, Externax monastiri va bazilika turida Sankt-Villibrordus çerkovi qurilgan. Şu davrga mansub köpdanköp qasr va qal'alarning xarobalari, ayniqsa, Ardenna toği etaklarida köplab saqlanib qolgan. 16-a. 2-yarmidagi ayrim inşootlarda Uyğoniş davriga xos haykaltaroşlik asarlari b-n bezatilgan belgilar (Lyuksemburg ş.dagi ratuşa, hoz. gersog saroyi) paydo böldi, 17-a.da barokko uslubida Vitranj, Vils va b. qasrlar qurildi. 17-a. 2-yarmida qasrlarning strategik ahamiyati yöqolib, ular zodagonlarning xususiy qarorgoxlariga aylandi. Katta va kiçik yangi qasrlar qurildi, eskilari ta'mirlandi, haşamdor qilib bezatildi. 19-a. da klassitsizm, 20-a. boşlarida eklektika yoyiddi. Zamonaviy me'morlik namunalaridan Radio uyi, Milliy teatr, Eş va Dyudelanj yaqinidagi turar joylarni, Merşdagi kimyo z-di binosini körsatiş mumkin.

Tasviriy san'ati. 8— 10-a.larda miniatyura vujudga keldi. Jumladan, Externax miniatyura maktabi şuhrat qozondi. 14—16-a.larda çerkovlar guzal rasmlar b-n bezatildi, haykaltaroşlik rivojlandi. 18-a.ning 2-yarmida bezakli amaliy san'at (fayans, mebel, metall buyumlar yasaş) ravnaq topdi. 19-a. san'atida (J. B. Freze, M. Kirş kabi rassomlar asarlarida) fransuz maktabining ta'siri seziladi. 1-jahon uruşidan keyin fransuz fovizmi va nemis ekspressionizmi urf böldi. Maşhur möyqalam sohibi Y. Kutter ijodi bunga misol böla oladi. Uning asarlarida xörlangan noçor kişilar taqdiriga açiniş tuyğusi aks etgan. Rassomlar V. Kesseler, J. Probst, M. Xofman va b. A. Matiss, P. Pikasso yölidan bordilar, haykalta-roş L. Verkolye abstrakt kompozitsi-yalar yaratdi.

Özbekiston — L. munosabatlari. 1996 y. Italiyaning Florensiya ş.da tuzilgan «Özbekiston Respublikasi b-n Yevropa Ittifoqi örtasida şeriklik va hamkorlik haqida bitim» Özbekiston b-n L. ning savdo-iqtisodiy munosabatlari uçun ham huquqiy negiz yaratdi. 1997 y.iyulda L.da ikkala davlat örtasida ikkiyoqlama soliq solinişiga yöl qöymaslik hamda daromad va sarmoyadan soliq tölaşdan böyin tovlanişining oldini oliş qaqida konvensiya imzolandi. 1998 y. apr.da Özbekiston b-n Belgiya—L. Iqtisodiy Ittifoqi örtasida inve-stitsiyalarni rağbatlantiriş va özaro himoya qiliş töğrisidagi bitimga imzo qöyildi.

ÖzR b-n L. örtasidagi tovar aylanmasi 2000 y.da 0,4 mln. AQŞ dollarini taşkil etdi. ÖzRda L.ning transport xizmati körsatuvçi «Astros S.A.» firmasining vakolatxonasi mavjud.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ЛЮКСЕМБУРГ (Luxembourg, Luxemburg), Люксембург Буюк Герцоглиги (Grand-Duche de Luxembourd, Grossherzogtum Luxemburg) — Ғарбий Европадаги давлат. Майд. 2586 км2. Аҳолиси 443 минг киши (2001). Пойтахти — Люксембург ш. Маъмурий жиҳатдан 3 округга, округлар кантонларга, кантонлар комму-наларга бўлинади.

Давлат тузуми. Л. — конституцияли монархия. Амалдаги конституцияси 1868 й. 17 окт.да кучга кирган, унга 1919, 1948 ва 1956 й.ларда тузатишлар киритилган. Давлат бошлиғи — Буюк Герцог (2000 й.дан Анри). Қонун чиқа-рувчи ҳокимият — Депутатлар палатаси (бир палатали парламент). Ижроия ҳоки-миятни Буюк Герцог тайинлайдиган ҳукумат амалга оширади. Л .да Давлат кен-гаши бор, унинг 21 аъзоси Буюк Герцог томонидан умрбод тайинланади.

Табиати. Мамлакат ҳудудининг кўп қисми тепаликлар учраб турадиган 300— 400 м баландликдаги текисликлардан иборат. Шим.да Арденна ва Рейн Сланецли тоғларининг тармоқлари (бал. 400— 500 м) жойлашган. Темир руда, сланец, оҳактош конлари бор. Иқлими мўътадил, юмшоқ. Янв.нинг ўртача т-раси 0 дан 2° гача, июлники 17° атро-фида. Йиллик ёғин 700—800 мм. Дарёлари зич, сертармоқ, асосий дарёси — Мозель. Тупроги аксар қисмида қўнғир ўрмон ва чимли подзол тупроқ. Л. ҳудудининг 1/3 қисми (асосан, шим.) ўрмон.

Аҳолисининг 71% люксембурглар 29% чет элликлар (итальянлар, немислар, французлар ва б.). Расмий тиллари — немис, француз тиллари ва Люксембург шеваси (франсик мозе-лан), бу шева 1982 й. авг.даги қонунга биноан, миллий тил мақомини олган. Диндорларнинг аксари католиклар (95% дан ортиқ), протестант, яҳудийлар ҳам бор. Адолисининг 86% шаҳарларда яшайди. Йирик шаҳарлари: Люксембург, Эш.

Тарихи. Мил. бошларида Л. ҳудуди Рим империяси, мил. 6—7-а.ларда Франклар давлати таркибига кирган. 963 й.дан графлик, 1354 й.дан герцоглик, Люксембург қалъаси унинг маркази бўлган. Ўрта асрларда Л. ҳудуди Испанияга, сўнг Австрия ва Францияга тобе бўлган. 1814—15 й. Вена конгресси қарори б-н расман мустақил давлат — Л. Буюк герцоглиги тузилган, уни 1890 й.гача Нидерландия қироли бошқарган. Л.нинг ҳоз. чегаралари 1839 й. Бельгия-Нидерландия шартномаси асосида белгиланган (бу сана Л. мустақиллиги йили сифатида байрам қилинади). 1867 й. Лондон конференциясида Л. «абадий бетараф» давлат деб эълон қилинди. 1890 й.да Л. Нидерландия бошкарувидан қутулиб, тўла мустақилликка эришди. 1921 й.дан Бельгия б-н иқтисодий, жумладан, божхона иттифоқи-да. 1- ва 2-жаҳон урушлари вақтида Германия Л. бетарафлигини бузиб, унинг ҳудудини босиб олди. 1945 й. фев.да Л. ҳудуди Америка-Англия қўшинлари томонидан озод қилинди. 1948 й.да Л. конституциясидан Л.нинг бетарафлиги ҳақидаги модда чиқариб ташланди. Л. —1945 й.дан БМТ аъзоси. 1991 й. 31 дек.да ЎзР суверенитетини тан олди ва 1992 й. 10 июнда дипломатия муносабатлари ўрнатди. Миллий байрами — 23 июнь — Буюк Герцог тугилган кун (1921).

Сиёсий партиялари, касаба уюшмалари. Кўкатпарварлар альтернатив партияси, 1983 й. тузилган; Христиан-социал партия, 19-а.нинг 70-й.ларида ташкил топган; Л. социалистик ишчи партияси, 1902 й.да асос солинган; Л. демократик партияси, 1946—47 й.ларда вужудга келган; Кўкатпарварларнинг экологик ташаббус рўйхати партияси, 1989 й.да тузилган: Л. Коммунистик партияси, 1921 й.да асос солинган; Демократия ва пенсия тенглиги учун ҳаракат қўмитаси, 1989 й.да тузилган. Л. умуммеҳнат конфедерацияси 1919 й.да ташкил топган; Л. христиан касаба уюшмалари конфедерацияси, 1921 й.да тузилган; Л. касаба уюшмалари мустақил бирлашмаси, 1978 й. ташкил этилган.

Хўжалиги. Л. — юксак даражада ривожланган индустриал мамлакат. Ялпи ички маҳсулотда саноатнинг улуши 24,6%, қ.х. улуши 1,4%. Иқтисодиётнинг асосий тармоқлари: қора металлургия, кимё, кўнчилик, цемент, фаянс, ёгочсозлик, тикувчилик, озиқ-овқат саноати. Йилига 1,4 млрд. кВт-соат электр энергия ҳосил қилинади. Л. аҳоли жон бошига чўян ва пўлат и. ч.да дунёда олдинги ўринлардан бирида туради. Металлургия саноати учун керакли кўмир ва кокс Германиядан, темир руданинг кўп қисми Франциядан оли-нади. Асосий металлургия к-тлари Люксембург ш. ва темир конлари ат-рофида жойлашган. Домна шлакидан фосфорли ўғитлар ишлаб чиқарилади. Асосий саноат марказлари: Люксембург (атрофлари), Дифферданж, Эш, Дю-деланж ш.лари. Қ.х.да фойдаланиладиган ерлар майдони 135 минг га га яқин.

Кичик-кичик деҳқон хўжаликлари кўп. Механизация ва рентабеллик даражаси жуда юқори. Ғалла (буғдой, арпа, сули, жавдар), картошка, сабзавот етиштирилади. Дарё водийларида боғдорчилик, токчилик ривожланган. Қ.х.га яроқли ерларнинг 50% га яқини ўтлоқдан иборат. Чорвачиликда жами қ.х. маҳсулотининг 80% ҳосил қилинади. Қорамол ва чўчқа боқилади. Ўрмонларда ёғоч тайёрланади. Чет эл сайёҳлиги ривожланган. Л. ҳудудидан халқаро т.й. ва автомобиль йўллари ўтади. Т.й. узунлиги — 275 км ва автомобиль йўллар уз. — 5 минг км. Авиация транспорта ривожланган. Ишлаб чиқариладиган маҳсулотнинг 90% га яқини четга чиқарилади. Четдан машина ва ускуна, минерал хом ашё, газлама, нефть хамда озиқ-овқат маҳсулотлари ва б. келтирилади. Савдо-сотикдаги асосий мижозлари: Европа Иттифоқи мамла-катлари. Л. — Ғарбий Европанинг мо-лиявий марказларидан бири. Бу ерда кўпгина банк ва компанияларнинг идоралари жойлашган. Пул бирлиги — Люксембург франки; Бельгия франки ҳам тенг муомалада.

Маорифи, илмий ва маданий-маърифий муассасалари. Л.да 6—15 ёшдаги болалар учун мажбурий бепул таълим жорий этилган. Давлат мактаблари б-н бир қаторда хусусий мактаблар ҳам бор. Бошлангич мажбурий мактабда ўқиш муддати —8—9 й., ўрта мактабда (пулли) —6—7 й., замонавий лицейда — 6 й., классик лицейда — 7 й. Л.да олий ўқув юртлари йўқ. 1969 й.да хорижий ун-тларга бориб ўқишга тайёрловчи ун-т маркази очилган. 1973 й.да барпо этилган Меҳнат унти тўла махсус маълумот бермайди. Мамлакатда бир неча коллеж ва консерватория бор. Илмий муассасалари: Табиатшунослар жамияти (1872), бактериология лаб., тиббий тадқиқот коллежи (1818), Буюк Герцог инти (тарих, тиббиёт, табиий фанлар, тилшунослик, адабиёт ва санъат, ижтимоий фанлар секциялари бор) ва б. Люксембург ш.да Миллий кутубхона (1798), Миллий музей ва расмлар кўргазмаси мавжуд.

Матбуоти, радиоэшиттириши ва тслекўрсатуви. Л.да бир қанча газ. ва жур. лар нашр этилади. Асосийлари: «Люксембургер ворт», «Вуа дю Люксембург». («Люксембург овози», немис ва француз тилларида чиқадиган кундалик газ., 1848 й.дан), «Тагеблатцайтунг фир Летцебург» («Люксембург кундалик варақагазетаси», немис ва француз тилларида чикадиган кундалик газ., 1912 й.дан), «Летцебургер журналь» («Люксембург газетаси», немис ва француз тилларида чиқадиган кундалик газ., 1880 й.дан), «Репюбликэн лоррэн» («Лотарингия республикачиси», француз тилида чиқадиган кундалик газ., 1961 й.дан), «Цайтунг фум летцебургер фоллек» («Люксембург халқи газетаси», немис тилидаги кундалик газ., 1946 й.дан), «Социале фортшрет» («Ижтимоий тараққиёт», немис тилида 2 ҳафтада бир марта чиқадиган жур., 1920 й.дан), «Эко де л’ эндюстри» («Саноат акс садоси», француз тилидаги ойлик жур., 1920 й.дан), «ОГБ-Л—актюэль/актюалите» (Л. касаба уюшмалари мустақил бирлашмасининг немис, француз тилларида ва Люксембург шевасида чиқадиган ҳафтаномаси, 1919 й.дан). Радио — Теле Люксембург хусусий компанияси, 1931 й.да тузилган; у «Компани люксембуржуаз де теледиффюзьон»нинг бош компаниясидир.

Меъморлиги. Л. ҳудудидан ибтидоий маданият ёдгорликлари (дольменлар, тошдан ясалган ҳашаматли мақбаралар, сопол идишлар), кельтларнинг бадиий ҳунармандчилик буюмлари, Рим ҳукмронлиги даврига оид ҳаммом, қўшин қароргохлари, миноралар, қабариқ тасвирлар, нақшлар топилган. Илк ўрта асрларда Вианден қалъасининг роман услубидаги ибодатхонаси, Эхтернах монастири ва базилика турида Санкт-Виллибрордус черкови қурилган. Шу даврга мансуб кўпданкўп қаср ва қалъаларнинг харобалари, айниқса, Арденна тоғи этакларида кўплаб сақланиб қолган. 16-а. 2-ярмидаги айрим иншоотларда Уйғониш даврига хос ҳайкалтарошлик асарлари б-н безатилган белгилар (Люксембург ш.даги ратуша, ҳоз. герцог саройи) пайдо бўлди, 17-а.да барокко услубида Витранж, Вильц ва б. қасрлар қурилди. 17-а. 2-ярмида қасрларнинг стратегик аҳамияти йўқолиб, улар зодагонларнинг хусусий қароргохларига айланди. Катта ва кичик янги қасрлар қурилди, эскилари таъмирланди, ҳашамдор қилиб безатилди. 19-а. да классицизм, 20-а. бошларида эклектика ёйидди. Замонавий меъморлик намуналаридан Радио уйи, Миллий театр, Эш ва Дюделанж яқинидаги турар жойларни, Мершдаги кимё з-ди биносини кўрсатиш мумкин.

Тасвирий санъати. 8— 10-а.ларда миниатюра вужудга келди. Жумладан, Эхтернах миниатюра мактаби шуҳрат қозонди. 14—16-а.ларда черковлар гузал расмлар б-н безатилди, ҳайкалтарошлик ривожланди. 18-а.нинг 2-ярмида безакли амалий санъат (фаянс, мебель, металл буюмлар ясаш) равнақ топди. 19-а. санъатида (Ж. Б. Фрезе, М. Кирш каби рассомлар асарларида) француз мактабининг таъсири сезилади. 1-жаҳон урушидан кейин француз фовизми ва немис экспрессионизми урф бўлди. Машҳур мўйқалам соҳиби Й. Куттер ижоди бунга мисол бўла олади. Унинг асарларида хўрланган ночор кишилар тақдирига ачиниш туйғуси акс этган. Рассомлар В. Кесселер, Ж. Пробст, М. Хофман ва б. А. Матисс, П. Пикассо йўлидан бордилар, ҳайкалта-рош Л. Верколье абстракт композици-ялар яратди.

Ўзбекистон — Л. муносабатлари. 1996 й. Италиянинг Флоренция ш.да тузилган «Ўзбекистон Республикаси б-н Европа Иттифоқи ўртасида шериклик ва ҳамкорлик ҳақида битим» Ўзбекистон б-н Л. нинг савдо-иқтисодий муносабатлари учун ҳам ҳуқуқий негиз яратди. 1997 й.июлда Л.да иккала давлат ўртасида иккиёқлама солиқ солинишига йўл қўймаслик ҳамда даромад ва сармоядан солиқ тўлашдан бўйин товланишининг олдини олиш қақида конвенция имзоланди. 1998 й. апр.да Ўзбекистон б-н Бельгия—Л. Иқтисодий Иттифоқи ўртасида инве-стицияларни рағбатлантириш ва ўзаро ҳимоя қилиш тўғрисидаги битимга имзо қўйилди.

ЎзР б-н Л. ўртасидаги товар айланмаси 2000 й.да 0,4 млн. АҚШ долларини ташкил этди. ЎзРда Л.нинг транспорт хизмати кўрсатувчи «Астрос С.А.» фирмасининг ваколатхонаси мавжуд.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.