Magmatik toğ jinslari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 18-b. — ziyouz.com
Magmatik toğ jinslari - otqindi toğ jinslari. Magmannng Yer pusti va yer yuzasida sovuşi va kristallanişi natijasida vujudga keladi. Magma çuqurlikda, Yer pustila, şuningdek, oqib çiqqaç, yer ustida ham qotişi mumkin. Şunga qarab M. t.j.ni 2 asosiy sinfga: intruziv toğ jinslari va effuziv toğ jinslariga böladilar. Tarkibidagi kremnezyom miqdoriga qarab M.t.j.ning nordon, örtaça, asosli va öta asosli guruhlari farq qilinadi. M.t.j. barça burmali oblastlar, platformalar zamini, qalqonlar, hoz. okeanlarda uçraydi. M.t.j. guruhlari b-n muayyan foydali qazilmalar boğliq. Mac, nordon M.t.j. b-n qalay, volfram, oltin rudalari, asoslilari b-n titanomagnetit, mis rudalari, öta asoslilari b-n xrom, platina, nikel rudalari, işqoriy-öta asoslilari b-n titan, fosfor, kamyob yer elementlari rudalari va h. k. M.t.j.dan quriliş (tuf, labradorit), abraziv, issiklikni ötkazmaydigan material sifatida, şuningdek, ayrim metallar (mas, alyuminiy)ni ajratib olişda foydalaniş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАГМАТИК ТОҒ ЖИНСЛАРИ - отқинди тоғ жинслари. Магманннг Ер пусти ва ер юзасида совуши ва кристалланиши натижасида вужудга келади. Магма чуқурликда, Ер пустила, шунингдек, оқиб чиққач, ер устида ҳам қотиши мумкин. Шунга қараб М. т.ж.ни 2 асосий синфга: интрузив тоғ жинслари ва эффузив тоғ жинсларига бўладилар. Таркибидаги кремнезём миқдорига қараб М.т.ж.нинг нордон, ўртача, асосли ва ўта асосли гуруҳлари фарқ қилинади. М.т.ж. барча бурмали областлар, платформалар замини, қалқонлар, ҳоз. океанларда учрайди. М.т.ж. гуруҳлари б-н муайян фойдали қазилмалар боғлиқ. Mac, нордон М.т.ж. б-н қалай, вольфрам, олтин рудалари, асослилари б-н титаномагнетит, мис рудалари, ўта асослилари б-н хром, платина, никель рудалари, ишқорий-ўта асослилари б-н титан, фосфор, камёб ер элементлари рудалари ва ҳ. к. М.т.ж.дан қурилиш (туф, лабрадорит), абразив, иссикликни ўтказмайдиган материал сифатида, шунингдек, айрим металлар (мас, алюминий)ни ажратиб олишда фойдаланиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.