Mağzi soxta
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 346-b. — ziyouz.com
Mağzi soxta MAĞZI SOXTA, toşqoğoz — şaklga oson beriluvçan material; qoğoz, karton, mato qiyqimlari va b. xom aş-yolardan yopişqoq modda (şiraç)lar, kraxmal, gips va b. qöşib, qaynatilib hosil qilinadi. Presslab turli şakllarga solinadi. M.s.dan öyinçoqlar, öquv qöllanmalar, qalamdon, qimmatbaho muqovalar, qutiça, guldon, mum qolip, rözğor buyumlari va b. tayyorlanadi, ular böyama va bosma naqşlar, tasvirlar b-n bezatiladi, ustidan loklanib badiiy buyumlar yaratiladi (q. Lokli miniatyura).
M.s.dan buyumlar tayyorlaş juda qadimdan Hindiston, Xitoy, Yaponiya, Koreyada rivojlangan, keyinçalik Yevropada «papyemaşe» nomi b-n keng tarqalgan. Özbekiston hududida, jumladan, Samarqandda M.s.dan işlangan narsalarni lokli miniatyura b-n bezaş, me'moriy bezaklarda qöllaş 15-a.da keng tarqalgan (Amir Temur maqbarasining içki qismi, Bibixonim masjidi va b.). Özbekiston bezak san'-atida bu san'at qayta tiklandi va rivojlanmoqda, uylar bezagida va har xil buyumlar tayyorlaşda keng qöllanadi.
Q.: Lokli miniatyura
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАҒЗИ СОХТА, тошқоғоз — шаклга осон берилувчан материал; қоғоз, картон, мато қийқимлари ва б. хом аш-ёлардан ёпишқоқ модда (ширач)лар, крахмал, гипс ва б. қўшиб, қайнатилиб ҳосил қилинади. Пресслаб турли шаклларга солинади. М.с.дан ўйинчоқлар, ўқув қўлланмалар, қаламдон, қимматбаҳо муқовалар, қутича, гулдон, мум қолип, рўзғор буюмлари ва б. тайёрланади, улар бўяма ва босма нақшлар, тасвирлар б-н безатилади, устидан локланиб бадиий буюмлар яратилади (қ. Локли миниатюра).
М.с.дан буюмлар тайёрлаш жуда қадимдан Ҳиндистон, Хитой, Япония, Кореяда ривожланган, кейинчалик Европада «папьемаше» номи б-н кенг тарқалган. Ўзбекистон ҳудудида, жумладан, Самарқандда М.с.дан ишланган нарсаларни локли миниатюра б-н безаш, меъморий безакларда қўллаш 15-а.да кенг тарқалган (Амир Темур мақбарасининг ички қисми, Бибихоним масжиди ва б.). Ўзбекистон безак санъ-атида бу санъат қайта тикланди ва ривожланмоқда, уйлар безагида ва ҳар хил буюмлар тайёрлашда кенг қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.