Mahdiyçilar qözğoloni
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 359–360-b. — ziyouz.com
Mahdiyçilar qözğoloni -Sudanda ingliz mustamlakaçilari, Turkiya, Misr hukmronligiga qarşi kötarilgan qözğolon (1881—98). Unga mahdiylik asosçisi Muhammad Ahmad Maxdiy (uning ölimidan keyin Abdulloh ibn al-Said Muhammad; 7—1899) rahbarlik qilgan. Qözğolon jarayonida mahdiyçilar mamlakatning köp qismini egallaşgan. Sudanning jan. dagi qabilalar ham qözğolon kötarib, çet el qöşinlarini quvib çiqarişda qözğolonçilarga yordam berganlar. Tez orada butun mamlakatdan çet el armiyasi siqib çiqarilgan. Qözğolon davrida mustaqil markazlaşgan davlat vujudga kelgan. Hoz. Sudan Respublikasining deyarli butun xududi Mahdiyçilar davlati tarkibida bölgan (1885). Bu davlat 15 yil hukm surgan. Davlat daromadlari xalqdan olinadigan soliklar, qul savdosi, fil suyagini eksport qiliş va harbiy öljalar bölgan. 1896 y.da Angliya katta kuç b-n Mahdiyçilar davlatiga bostirib kirgan. 1898 y. 2 sent.da Omdurman jangida mahdiyçilar armiyasi ingliz qöşinlari tomonidan tormor qilingan. Sudan amalda ingliz mustamlakasiga aylanib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАҲДИЙЧИЛАР ҚЎЗҒОЛОНИ -Суданда инглиз мустамлакачилари, Туркия, Миср ҳукмронлигига қарши кўтарилган қўзғолон (1881—98). Унга маҳдийлик асосчиси Муҳаммад Аҳмад Махдий (унинг ўлимидан кейин Абдуллоҳ ибн ал-Саид Муҳаммад; 7—1899) раҳбарлик қилган. Қўзғолон жараёнида маҳдийчилар мамлакатнинг кўп қисмини эгаллашган. Суданнинг жан. даги қабилалар ҳам қўзғолон кўтариб, чет эл қўшинларини қувиб чиқаришда қўзғолончиларга ёрдам берганлар. Тез орада бутун мамлакатдан чет эл армияси сиқиб чиқарилган. Қўзғолон даврида мустақил марказлашган давлат вужудга келган. Ҳоз. Судан Республикасининг деярли бутун худуди Маҳдийчилар давлати таркибида бўлган (1885). Бу давлат 15 йил ҳукм сурган. Давлат даромадлари халқдан олинадиган соликлар, қул савдоси, фил суягини экспорт қилиш ва ҳарбий ўлжалар бўлган. 1896 й.да Англия катта куч б-н Маҳдийчилар давлатига бостириб кирган. 1898 й. 2 сент.да Омдурман жангида маҳдийчилар армияси инглиз қўшинлари томонидан тормор қилинган. Судан амалда инглиз мустамлакасига айланиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.