Maniakal-depressiv psixoz
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 176-b. — ziyouz.com
Maniakal-depressiv psixoz MANIAKAL-DEPRESSIV PSIXOZ, siklofreniya — ruhiy kasallik; ğamgin (depressiya) yoki kötarinki (maniya) ruhiy holatlar xuruj qilişi (fazalari) b-n keçadi. Xurujlar bir neça kundan bir neça oygaça davom etadi.
Maniakal fazada bemor kayfi çoğ, serharakat, sergap bölib, özini har işga qodir, işbilarmon deb biladi. Çarçaş nimaligini bilmaydi, kam uxlaydi.
Depressiv fazada bemor ğamgin, ruhiyati va harakatlari suyet, odamovi bölib qoladi, tuşkunlikka tu-şadi, madori qurib bitgandek tuyuladi, işlaşga qiynaladi, uyqusi va iştahasi buziladi (q. Depressiya). Odatda, kasallik fazalari bir-biri b-n almaşinib turadi; yoş ulğaygan sari depressiv faza köp uçraydi. Kasallik ba'zan monofaz keçişi ham mumkin, bunda faqat maniakal yoki faqat depressiv faza qayd qilinadi. Ba'zi hollarda bir faza bevosita ikkinçisi b-n almaşinadi, biroq fazalar örtasidagi vaqt yillab çöziladi. Bemorning qiyofasi deyarli özgarmaydi. Psixoz xurujlari bölmagan davrda bemor özini soğlom his qiladi. Lekin maniakal faza odam keksayganida uçrasa, bemor zaif bölib qoladi. Depressiv faza bemorda hayotga qiziqişning yöqolişi va öz-özini öldiriş ehtimoli borligi b-n xavfli. M.-d.p. belgilari paydo bölganda psixiatr-vraçga murojaat qiliş zarur, vaqtida qilingan davo yaxşi naf beradi. Tin-çlantiruvçi va antidepressiv vositalar buyuriladi, jiddiyroq hollarda kasalxonaga yotqiziladi.
Q.: Depressiya, Depressiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАНИАКАЛ-ДЕПРЕССИВ ПСИХОЗ, циклофрения — руҳий касаллик; ғамгин (депрессия) ёки кўтаринки (мания) руҳий ҳолатлар хуруж қилиши (фазалари) б-н кечади. Хуружлар бир неча кундан бир неча ойгача давом этади.
Маниакал фазада бемор кайфи чоғ, серҳаракат, сергап бўлиб, ўзини ҳар ишга қодир, ишбилармон деб билади. Чарчаш нималигини билмайди, кам ухлайди.
Депрессив фазада бемор ғамгин, руҳияти ва ҳаракатлари сует, одамови бўлиб қолади, тушкунликка ту-шади, мадори қуриб битгандек туюлади, ишлашга қийналади, уйқуси ва иштаҳаси бузилади (қ. Депрессия). Одатда, касаллик фазалари бир-бири б-н алмашиниб туради; ёш улғайган сари депрессив фаза кўп учрайди. Касаллик баъзан монофаз кечиши ҳам мумкин, бунда фақат маниакал ёки фақат депрессив фаза қайд қилинади. Баъзи ҳолларда бир фаза бевосита иккинчиси б-н алмашинади, бироқ фазалар ўртасидаги вақт йиллаб чўзилади. Беморнинг қиёфаси деярли ўзгармайди. Психоз хуружлари бўлмаган даврда бемор ўзини соғлом ҳис қилади. Лекин маниакал фаза одам кексайганида учраса, бемор заиф бўлиб қолади. Депрессив фаза беморда ҳаётга қизиқишнинг йўқолиши ва ўз-ўзини ўлдириш эҳтимоли борлиги б-н хавфли. М.-д.п. белгилари пайдо бўлганда психиатр-врачга мурожаат қилиш зарур, вақтида қилинган даво яхши наф беради. Тин-члантирувчи ва антидепрессив воситалар буюрилади, жиддийроқ ҳолларда касалхонага ётқизилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.