Marafon jangi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 200-b. — ziyouz.com
Marafon jangi (mil. av. 490 y. 13 sent.) — yunon-fors uruşlari davridagi maşhur jang. Attika (Afinadan 40 km şim.-şarqdagi r-n)dagi Marafon tekisligida sodir bölgan. Yunon qöşini (11 ming jangçi) sarkarda Miltiad qömondonligi ostida Marafon vodiysiga kiriş yerida falanga bölib saf tortgan, uning kuçaytirilgan öng va söl qanotlari toğ va qoyatoşlar b-n mustahkamlangan. Bu yunonlarni forslar otliq qöşinining qanot zarbasidan muhofaza etgan. Yunonlar kemalardan tuşgan forslarga (taxm. 20 ming jangçi) yopirilib hujum qilişgan, biroq fors piyodakamonçilari qarşi hujumga ötib, yunonlar falangasi markazini yorib ötganlar. Ayni paytda yunonlarning kuçli, saylanma otryadlari qanotlardagi fors otliq qöşini va yengil piyodalarini uloqtirib taşlagan, söngra markazdagi fors piyoda qöşinini mağlubiyatga uçratganlar. Yunonlar sohil tomon qoçayotgan forslarni ta'qib qilişdan töxtab, jangda halok bölgan yunonlarni (192 kişi) dafn etişga kirişib ketganlari tufayli, forslar kemalarga ötirib qaytib ketganlar. M. j.da falanga tarkibida jang qilgan goplitlar özlaridan son jihatdan ustun bölsada, taşkiliy jihatdan yaxşi uyuşmagan forslar armiyasi ustidan galaba qozongan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАРАФОН ЖАНГИ (мил. ав. 490 й. 13 сент.) — юнон-форс урушлари давридаги машҳур жанг. Аттика (Афинадан 40 км шим.-шарқдаги р-н)даги Марафон текислигида содир бўлган. Юнон қўшини (11 минг жангчи) саркарда Мильтиад қўмондонлиги остида Марафон водийсига кириш ерида фаланга бўлиб саф тортган, унинг кучайтирилган ўнг ва сўл қанотлари тоғ ва қоятошлар б-н мустаҳкамланган. Бу юнонларни форслар отлиқ қўшинининг қанот зарбасидан муҳофаза этган. Юнонлар кемалардан тушган форсларга (тахм. 20 минг жангчи) ёпирилиб ҳужум қилишган, бироқ форс пиёдакамончилари қарши ҳужумга ўтиб, юнонлар фалангаси марказини ёриб ўтганлар. Айни пайтда юнонларнинг кучли, сайланма отрядлари қанотлардаги форс отлиқ қўшини ва енгил пиёдаларини улоқтириб ташлаган, сўнгра марказдаги форс пиёда қўшинини мағлубиятга учратганлар. Юнонлар соҳил томон қочаётган форсларни таъқиб қилишдан тўхтаб, жангда ҳалок бўлган юнонларни (192 киши) дафн этишга киришиб кетганлари туфайли, форслар кемаларга ўтириб қайтиб кетганлар. М. ж.да фаланга таркибида жанг қилган гоплитлар ўзларидан сон жиҳатдан устун бўлсада, ташкилий жиҳатдан яхши уюшмаган форслар армияси устидан галаба қозонган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.