Matyoqub Qöşjonov
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 453–454-b. — ziyouz.com
Qöşjonov Matyoqub (1918.5.5, Toşhovuz viloyati, Turkmaniston — 2005.16.8, Toşkent) — adabiyotşunos olim. Özbekiston FA akad. (2000), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1978), filol. fanlari d-ri (1972). 2-jahon uruşi qatnaşçisi (1942—45). Toşhovuz şahridagi Öqituvçilar in-tini (1946), Örta Osiyo un-tining filol. f-tini (1950) tugatgan. Özbekiston KP MK da mas'ul xodim (1950-53), Örta Osiyo un-ti (ToşDU)da dotsent (1957— 60), Özbekiston FA Til va adabiyot in-tida katta ilmiy xodim (1960—75), direktor (1975-86), yetakçi ilmiy xodim, ilmiy maslahatçi (1986 y.dan).
Q.ning asosiy ilmiy işlari 20-a. özbek adabiyotining rivojlaniş tamoyillari, adabiy tanqid va adabiyotşunoslik metodologiyasi muam-molari, adabiyot nazariyasi va yozuvçi mahorati masalalariga bağişlangan. Tadqiqotlarida Qodiriy, Qahhor, Oybek, P.Qodirov, O.Yoqubov, A.Oripov va b. yozuvçi, şoirlarning mahorati örganilgan va badiiy asarning syujet, kompozitsiya, xarakter va konflikt masalalari tahlil qilingan. Q.ning 90-y.larda yozgan «Özbekning özligi» (1994), «Abdulla Oripov» (hamkorlikda, 2000) va b. asarlarida maşhur yozuv-çilar haqida fikr yuritilgan. Olimning «Tepki bosildi» (1990), «Alam» (1996), «Dagiş» (1999), «Armon» (2004) kabi badiiy-biografik asarlari ham bor. Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofoti laureati (1977). «El-yurt hurmati» (1999), «Buyuk xizmatlari uçun» (2003) ordenlari bilan taqdirlangan.
As. Hayot va mahorat, T., 1962; Oybek mahorati, T., 1965; Hayot va nafosat, T., 1970; Ijod saboqlari, T., 1973; Saylanma [1—2-j.], T, 1982-83; Diydor, T, 2004.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎШЖОНОВ Матёқуб (1918.5.5, Тошҳовуз вилояти, Туркманистон — 2005.16.8, Тошкент) — адабиётшунос олим. Ўзбекистон ФА акад. (2000), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1978), филол. фанлари д-ри (1972). 2-жаҳон уруши қатнашчиси (1942—45). Тошҳовуз шаҳридаги Ўқитувчилар ин-тини (1946), Ўрта Осиё ун-тининг филол. ф-тини (1950) тугатган. Ўзбекистон КП МК да масъул ходим (1950-53), Ўрта Осиё ун-ти (ТошДУ)да доцент (1957— 60), Ўзбекистон ФА Тил ва адабиёт ин-тида катта илмий ходим (1960—75), директор (1975-86), етакчи илмий ходим, илмий маслаҳатчи (1986 й.дан).
Қ.нинг асосий илмий ишлари 20-а. ўзбек адабиётининг ривожланиш тамойиллари, адабий танқид ва адабиётшунослик методологияси муам-молари, адабиёт назарияси ва ёзувчи маҳорати масалаларига бағишланган. Тадқиқотларида Қодирий, Қаҳҳор, Ойбек, П.Қодиров, О.Ёқубов, А.Орипов ва б. ёзувчи, шоирларнинг маҳорати ўрганилган ва бадиий асарнинг сюжет, композиция, характер ва конфликт масалалари таҳлил қилинган. Қ.нинг 90-й.ларда ёзган «Ўзбекнинг ўзлиги» (1994), «Абдулла Орипов» (ҳамкорликда, 2000) ва б. асарларида машҳур ёзув-чилар ҳақида фикр юритилган. Олимнинг «Тепки босилди» (1990), «Алам» (1996), «Дагиш» (1999), «Армон» (2004) каби бадиий-биографик асарлари ҳам бор. Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1977). «Эл-юрт ҳурмати» (1999), «Буюк хизматлари учун» (2003) орденлари билан тақдирланган.
Ас. Ҳаёт ва маҳорат, Т., 1962; Ойбек маҳорати, Т., 1965; Ҳаёт ва нафосат, Т., 1970; Ижод сабоқлари, Т., 1973; Сайланма [1—2-ж.], Т, 1982-83; Дийдор, Т, 2004.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.