Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Maxovik

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 311–312-b. — ziyouz.com

    Maxovik MAXOVIK, zalvor massa — zalvor töğinli pölat yoki çöyan ğildirak. Porşenli dvigatellar, kompressorlar, nasoslar va b. Maşinalarning yetakçi vallariga örnatiladi. U valning bir meyorda ravon aylanişini ta'minlaydi. Yetakçi valning aylanişi tezlaşgan paytda M. kinetik energiyani töplab, harakat sekinlaşganda uni «qaytarib» beradi, ya'ni valni tez aylanişda davom etişga maj-bur qiladi. Ma'lumki, porşenli dvigatellarda porşen silindr içida harakatlanganda dam eng yuqorigi vaziyatni, dam eng pastki vaziyatni egallaydi. Ana öşa eng yuqorigi vaziyat yuqori çekka nuqta (YUÇN), eng pastki vaziyat pastki çekka nuqta (PÇN) deb ataladi (q. Içki yonuv dvigateli). M. porşenning ana şu YUÇN va PÇN lardan qözğalişiga imkon beradi. Inersion (inersiya kuçi b-n işlaydigan) dvigatellarda M. töplagan energiyadan maşinani yurgiziş uçun foydalaniladi (q. Jirobus).

    Q.: Içki yonuv dvigateli, Jirobus

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МАХОВИК, залвор масса — залвор тўғинли пўлат ёки чўян ғилдирак. Поршенли двигателлар, компрессорлар, насослар ва б. Машиналарнинг етакчи валларига ўрнатилади. У валнинг бир меъёрда равон айланишини таъминлайди. Етакчи валнинг айланиши тезлашган пайтда М. кинетик энергияни тўплаб, ҳаракат секинлашганда уни «қайтариб» беради, яъни вални тез айланишда давом этишга маж-бур қилади. Маълумки, поршенли двигателларда поршень цилиндр ичида ҳаракатланганда дам энг юқориги вазиятни, дам энг пастки вазиятни эгаллайди. Ана ўша энг юқориги вазият юқори чекка нуқта (ЮЧН), энг пастки вазият пастки чекка нуқта (ПЧН) деб аталади (қ. Ички ёнув двигатели). М. поршеннинг ана шу ЮЧН ва ПЧН лардан қўзғалишига имкон беради. Инерцион (инерция кучи б-н ишлайдиган) двигателларда М. тўплаган энергиядан машинани юргизиш учун фойдаланилади (қ. Жиробус).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.