Mazhab

Mazhab (arab. — yönaliş, oqim, yöl, ta'limot), şariat mazhablari — islomda liniy huquq tizimlari va yönalişlari. 8—9-a.larga kelib şariatning şakllanişi jarayonida ququqşunoslik — fiqx. sohasida juda köp M.lar yuzaga kelgan. Hoz. vaqtda sunniy törtta M. — hanafiylik, molikiylik, şofi'iylik, hanbaliilik (M.lar nomi ularning asosçilari: Abu hanifa (Imomi A'zam), Molik ibn Anas, Şofi'iy, Ibn Hanbal nomidan olingan), şialikda bir M. — jafariylik (asosçisi — Jafar as-Sodiq) saqlanib qolgan. Şariat M.lari liniy firqalardan farq qiladi. Sunniylikdagi törttala M. ham teng hisoblanadi, yirik musulmon un-tlarida tört mazqab böyiça aloqida dars öqitiladi. M.lar umuman an'anaviy liniy huquq doirasidan çiqmagani xrlda, şariat masalalarida yengilroq yoki qattiqroq hukm çiqarişlari b-n bir-biridan farq qiladi. Hozir islom mamlakatlarida xanafiylik (Turkiya, Pokiston, Hindiston va b. mamlakatlar), molikiylik (Tunis, Jazoir, Marokaş, Liviya), şofi'iylik (Misr, Indoneziya va b. mamlakatlar), hanbaliylik (Saudiya Arabistoni) M.lari, şuningdek, şialik tarkalgan mamlakatlar (Eron, Iroq, Yaman va b. mamlakatlar)ning ququqiy qayotida ja'fariylik M.i öz mavqeini ma'lum darajada saqlab kelmoqda. Örta Osiyoda, xususan, Özbekistonda xanafiylik M.i keng yoyilgan.