Milan

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 534–535-b. — ziyouz.com

Milan — Italiyaning şim. qismidagi şahar, Padana tekisligining markazida. Lombardiya viloyati va Milan provinsiyasining ma'muriy markazi. Mamlakatning yirik iqtisodiy va madaniy markazi. Aholisining soni jihatidan (2001 y.da 1,8 mln. kişi) Rim ş.dan keyin 2-örinda. Transport yöllarining yirik tuguni. Kema qatnaydigan kanallar orqali Po daryosi b-n boğlangan. Aeroporta xalqaro ahamiyatga ega.

M. — mamlakatning muhim sanoat, ilmiy va madaniy markazi. Iqtisodiy faol aholining yarmidan köproği sanoatda işlaydi. Sanoatining yetakçi tarmoği — maşinasozlik (motorsozlik, avtomobilsozlik, samolyotsozlik, traktorsozlik va b.) va metallurgiya. Neftni qayta işlaş, kimyo, yengil va oziq-ovqat sanoatlari ham rivojlangan. Töqimaçilik, kön-poyabzal, poligrafiya korxonalari bor. Italiyaning yirik naşriyotçilik markazi. Geografik jur. lar, xarita, atlas, yillik töplam va h.k. naşr qiladigan maşhur «Turing klub Italyano» M.da. M.da bir qança oliy öquv yurtlari, jumladan un-t, texnika in-ti, katolik, savdo un-tlari, konservatoriya, Nafis san'at akademiyasi va b. ilmiy muassasa, kutubxonalar, «La Skala» opera teatri va b. teatrlar, muzeylar, kartinalar galereyasi bor. Me'moriy yodgorlik juda köp: çerkov va soborlar, jamoat binolari saqlangan. Savdo unti, Milan körgazma zali kabi zamonaviy binolar qurilgan.

M.ga mil. av. 4-a.da asos solingan. Mil. av. 196 y.dan Rim tarkibida (lotinça nomi Mediolanum). 11 — 12-a. larda hunarmandçilik va savdo markazi bölgan. 1535 y.da Ispaniyaga qöşib olingan. 1802 y.dan Italiya Respublikasining, 1805 y.dan Italiya qirolligining poytaxti. 1815—59 y.larda Avstriya tarkibida. 1861 y.da Italiya qirolligiga qöşilgan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

МИЛАН — Италиянинг шим. қисмидаги шаҳар, Падана текислигининг марказида. Ломбардия вилояти ва Милан провинциясининг маъмурий маркази. Мамлакатнинг йирик иқтисодий ва маданий маркази. Аҳолисининг сони жиҳатидан (2001 й.да 1,8 млн. киши) Рим ш.дан кейин 2-ўринда. Транспорт йўлларининг йирик тугуни. Кема қатнайдиган каналлар орқали По дарёси б-н боғланган. Аэропорта халқаро аҳамиятга эга.

М. — мамлакатнинг муҳим саноат, илмий ва маданий маркази. Иқтисодий фаол аҳолининг ярмидан кўпроғи саноатда ишлайди. Саноатининг етакчи тармоғи — машинасозлик (моторсозлик, автомобилсозлик, самолётсозлик, тракторсозлик ва б.) ва металлургия. Нефтни қайта ишлаш, кимё, енгил ва озиқ-овқат саноатлари ҳам ривожланган. Тўқимачилик, кўн-пойабзал, полиграфия корхоналари бор. Италиянинг йирик нашриётчилик маркази. Географик жур. лар, харита, атлас, йиллик тўплам ва ҳ.к. нашр қиладиган машҳур «Туринг клуб Итальяно» М.да. М.да бир қанча олий ўқув юртлари, жумладан ун-т, техника ин-ти, католик, савдо ун-тлари, консерватория, Нафис санъат академияси ва б. илмий муассаса, кутубхоналар, «Ла Скала» опера театри ва б. театрлар, музейлар, картиналар галереяси бор. Меъморий ёдгорлик жуда кўп: черков ва соборлар, жамоат бинолари сақланган. Савдо унти, Милан кўргазма зали каби замонавий бинолар қурилган.

М.га мил. ав. 4-а.да асос солинган. Мил. ав. 196 й.дан Рим таркибида (лотинча номи Медиоланум). 11 — 12-а. ларда ҳунармандчилик ва савдо маркази бўлган. 1535 й.да Испанияга қўшиб олинган. 1802 й.дан Италия Республикасининг, 1805 й.дан Италия қироллигининг пойтахти. 1815—59 й.ларда Австрия таркибида. 1861 й.да Италия қироллигига қўшилган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.