Milan
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Milan (italyança Milano, lotinça Mediolanum) — Italiyaning şimolidagi yirik şahar, Lombardiya viloyati va Milan metropoliya şahrining ma'muriy markazi. ÖzME'ga köra, u Padana tekisligining markazida joylaşgan va mamlakatning eng muhim iqtisodiy va madaniy markazlaridan biri hisoblanadi. Rusça Vikipediya Milanni Italiyaning moliya, iqtisod va fan poytaxti, dunyoning moda markazlaridan biri deb tavsiflaydi.1
Geografiyasi va aholisi
13Rusça Vikipediyaga köra, şaharning maydoni 181,76 km², aholisi 1,33 million kişidan ortiq; atrofidagi Katta Milan aglomeratsiyasida esa 5 milliondan ziyod odam yaşaydi. Aholi soni böyiça Milan Rimdan keyin Italiyada ikkinçi örinda turadi; ÖzME 2001-yilda bu raqamni 1,8 million kişi deb körsatgan. Şahar Rimdan 573 km şimolda joylaşgan. Uning iqlimi nam subtropik bölib, kontinental iqlim belgilariga ham ega: yozi issiq va nam, qişi sovuq va nam keladi.
ÖzME'ga köra, Milan muhim transport tuguni: kema qatnaydigan kanallar uni Po daryosi bilan boğlaydi, aeroporti xalqaro ahamiyatga ega.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, şaharga taxminan miloddan avvalgi 600-yilda insubr qabilasi asos solgan. ÖzME uning asos solinişini miloddan avvalgi 4-asrga taalluqli deb körsatadi va Milan miloddan avvalgi 196-yildan Rim tarkibiga kirganini qayd etadi. Milodiy 4-asrda şahar Ğarbiy Rim imperiyasining markazi böliş uçun Rim va Ravenna bilan raqobatlaşgan.
Örta asrlarda Milan mustaqil kommunaga aylangan. Rusça Vikipediyaga köra, 1162-yilda imperator Fridrix Barbarossa uni egallab vayron qilgan, biroq 1167-yilda şahar qayta tiklangan. Keyinroq u Viskonti, söngra Sforsa sulolalari boşqaruvida Yevropaning eng boy şaharlaridan biriga aylangan; Sforsa saroyida Leonardo da Vinçi va Donato Bramante işlagan. ÖzME'ga köra, 1535-yilda Milan Ispaniyaga qöşib olingan, 1802-yildan Italiya Respublikasining, 1805-yildan Italiya qirolligining poytaxti bölgan, 1815—1859-yillarda Avstriya tarkibida qolgan va 1861-yilda birlaşgan Italiya qirolligiga kirgan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida şahar qattiq bombardimon qilingan, uruşdan keyin esa tiklangan.
Iqtisodiyoti
13ÖzME'ga köra, iqtisodiy faol aholining yarmidan köpi sanoatda band. Yetakçi tarmoqlar — maşinasozlik (motor, avtomobil, samolyot, traktor işlab çiqariş) va metallurgiya; neftni qayta işlaş, kimyo, yengil va oziq-ovqat sanoati, töqimaçilik, teri-poyabzal va poligrafiya korxonalari ham bor. Milan Italiyaning yirik naşriyotçilik markazi. Rusça Vikipediyaga köra, şaharda Italiya fond birjasi va yirik moliya kompaniyalari joylaşgan, maşhur moda uylari faoliyat yuritadi, yiliga ikki marta Milan moda haftaligi ötkaziladi. Milan, Turin va Genuya mamlakatning asosiy sanoat uçburçagini taşkil etadi.
Madaniyati
13ÖzME'ga köra, şaharda universitet, texnika instituti, katolik va savdo universitetlari, konservatoriya, Nafis san'at akademiyasi, köplab ilmiy muassasalar va kutubxonalar bor. Dunyoga maşhur «La Skala» opera teatri, boşqa teatrlar, muzeylar va rasmlar galereyasi Milan madaniy hayotining asosini taşkil etadi. Şaharda köplab çerkov va soborlar, tarixiy jamoat binolari saqlangan, ular bilan bir qatorda zamonaviy binolar ham qad kötargan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Milan // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4308 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMilan. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4308
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4308
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Миланru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 534–535-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 534–535-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.