Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Mirkarim Osim

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 607–608-b. — ziyouz.com

    Mirkarim Osim (1907 - Toşkent — 1984) — yozuvçi va tarjimon. Özbekistonda xizmat körsatgan öqituvçi (1944), Özbekistonda xizmat körsatgan madaniyat xodimi (1977). Dastlab eski maktabda, söngra «Şams ul-urfon» boşlanğiç maktabi (1917—20), Narimonov nomidagi ta'lim va tarbiya texnikumi (1921—24)datahsil olgan. Moskvadagi Bubnov nomidagi pedagogika in-tini tugatgan (1926—30). Samarqandda öqituvçilar tayyorlaş kursida dare bergan (1930). Davlat naşriyotida muharrir (1931), Toşkent Ped. fanlari i. t. in-tida ilmiy xodim (1932— 49), Ğafur Ğulom nomidagi Adabiyot va san'at naşriyotida muharrir (1959-72).

    «Yangi ariq» ilk qissasi (1925) Qöqon xonligini ideallaştirgan asar sifatida bosilmay qolgan. M.O. 1935— 36 y.larga kelib şe'r yoza boşlagan. Dastlabki yirik asari — «Astrobod» tarixiy qissasi Alişer Navoiy hayotiga bağişlangan. Şundan keyin u Navoiy haqida turkum qissa va hikoyalar yozgan (1937—40). M.O. Örta Osiyo xalqlari tarixining eng qad. davridan 1917 y.ga qadar keçgan vakt içida ötgan muhim tarixiy voqealarni va şu davrda yaşagan özbek xalqi uluğ siymolari hayotini aks ettiruvçi önlab qissa va hikoyalar muallifi. «Tömaris», «Şiroq», «Iskandar va Spitamen», «Temur Malik», «Mahmud Torobiy», «Ötror» kabi qissalarida ajdodl arimizning xorijiy istiloçilarga qarşi mustaqillik uçun olib borgan kuraşi tasvirlangan. M.O. öz asarlarida Amir Temur, Uluğbek, Al-Xorazmiy, Beruniy, Ibn Sino, Maşrab singari özbek xalqi uluğ farzandlarining yorqin obrazlarini yaratib bergan. Uning «Zulmat içra nur», «Ajdodlar qissasi», «Jayxun ustida bulutlar», «Aljabrning tugilişi», «Ibn Sino qissasi», «Singan setor» singari asarlari özbek tarixiy qissaçiligining yuksak namunalaridandir.

    M.O.ning tarixiy qissa va hikoyalariga xos asosiy fazilatlar ularda tarixiy haqiqat b-n badiiy töqimaning özaro öyğunligi, tarixiy şaxs obrazining tarixiy davr fonida yaratilganligi, xalqparvarlik va vatanparvarlik ğoyalarining bu asarlar oşa «kizil ip» ölaroq ötganligi hamda badiiy til va uslubning soddaligi, şiraliligi, özbekonaligidir.

    M.Şolohovning «Tinç oqar Don» (2-kitob), S. Borodinning «Yeldirim Boyazid» romanlari va L.G.Batning «hayot böstoni» qissasi va b. asarlarni özbek tiliga tarjima qilgan. «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni b-n mukofotlangan (2002).

    As: Karvon yöllarida, T., 1987.

    Ad.: Norqulov N., Sattorov M., Mirkarim Osim, T., 1977.

    Naim Karimov.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    МИРКАРИМ ОСИМ (1907 - Тошкент — 1984) — ёзувчи ва таржимон. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ўқитувчи (1944), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими (1977). Дастлаб эски мактабда, сўнгра «Шамс ул-урфон» бошланғич мактаби (1917—20), Наримонов номидаги таълим ва тарбия техникуми (1921—24)датаҳсил олган. Москвадаги Бубнов номидаги педагогика ин-тини тугатган (1926—30). Самарқандда ўқитувчилар тайёрлаш курсида даре берган (1930). Давлат нашриётида муҳаррир (1931), Тошкент Пед. фанлари и. т. ин-тида илмий ходим (1932— 49), Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир (1959-72).

    «Янги ариқ» илк қиссаси (1925) Қўқон хонлигини идеаллаштирган асар сифатида босилмай қолган. М.О. 1935— 36 й.ларга келиб шеър ёза бошлаган. Дастлабки йирик асари — «Астробод» тарихий қиссаси Алишер Навоий ҳаётига бағишланган. Шундан кейин у Навоий ҳақида туркум қисса ва ҳикоялар ёзган (1937—40). М.О. Ўрта Осиё халқлари тарихининг энг қад. давридан 1917 й.га қадар кечган вакт ичида ўтган муҳим тарихий воқеаларни ва шу даврда яшаган ўзбек халқи улуғ сиймолари ҳаётини акс эттирувчи ўнлаб қисса ва ҳикоялар муаллифи. «Тўмарис», «Широқ», «Искандар ва Спитамен», «Темур Малик», «Маҳмуд Торобий», «Ўтрор» каби қиссаларида аждодл аримизнинг хорижий истилочиларга қарши мустақиллик учун олиб борган кураши тасвирланган. М.О. ўз асарларида Амир Темур, Улуғбек, Ал-Хоразмий, Беруний, Ибн Сино, Машраб сингари ўзбек халқи улуғ фарзандларининг ёрқин образларини яратиб берган. Унинг «Зулмат ичра нур», «Аждодлар қиссаси», «Жайхун устида булутлар», «Алжабрнинг тугилиши», «Ибн Сино қиссаси», «Синган сетор» сингари асарлари ўзбек тарихий қиссачилигининг юксак намуналаридандир.

    М.О.нинг тарихий қисса ва ҳикояларига хос асосий фазилатлар уларда тарихий ҳақиқат б-н бадиий тўқиманинг ўзаро ўйғунлиги, тарихий шахс образининг тарихий давр фонида яратилганлиги, халқпарварлик ва ватанпарварлик ғояларининг бу асарлар оша «кизил ип» ўлароқ ўтганлиги ҳамда бадиий тил ва услубнинг соддалиги, ширалилиги, ўзбеконалигидир.

    М.Шолоҳовнинг «Тинч оқар Дон» (2-китоб), С. Бородиннинг «Елдирим Боязид» романлари ва Л.Г.Батнинг «ҳаёт бўстони» қиссаси ва б. асарларни ўзбек тилига таржима қилган. «Буюк хизматлари учун» ордени б-н мукофотланган (2002).

    Ас: Карвон йўлларида, Т., 1987.

    Ад.: Норқулов Н., Сатторов М., Миркарим Осим, Т., 1977.

    Наим Каримов.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.