Mirkarim Osim

Mirkarim Osim (1907 — 1984) — özbek yozuvçisi, tarjimon va pedagog. Özbek adabiyotida tarixiy qissa janrining yirik vakillaridan biri sifatida tanilgan: asarlarida Örta Osiyoning qadimgi davrlaridan XX asr boşigaça bölgan tarixini, buyuk allomalar va xalq qahramonlari hayotini badiiy talqin qilgan. ÖzME'ga köra, u Toşkentda tuğilgan. 1944-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan öqituvçi, 1977-yilda xizmat körsatgan madaniyat xodimi unvonlarini olgan.1

Boşlanğiç ta'limni eski usuldagi maktabda olgan, keyin 1917–1920-yillarda «Şams ul-urfon» maktabida, 1921–1924-yillarda Narimonov nomidagi ta'lim-tarbiya texnikumida öqigan. 1926–1930-yillarda Moskvadagi Bubnov nomidagi pedagogika institutida tahsil olgan. ÖzME'ga köra, Samarqandda öqituvçilar tayyorlaş kurslarida dars bergan, Davlat naşriyotida muharrir, 1932–1949-yillarda Toşkentdagi pedagogika fanlari ilmiy-tadqiqot institutida ilmiy xodim bölgan. 1959–1972-yillarda Ğafur Ğulom nomidagi Adabiyot va san'at naşriyotida muharrir bölib işlagan.

Uning ilk qissasi «Yangi ariq» (1925) xonlik davrini ideallaştirgan asar deb topilib, çop etilmagan; ÖzME bu xonlikni Qöqon xonligi, özbekça Vikipediya esa Xorazm xonligi deb körsatadi. 1930-yillar örtalaridan u şe'r ham yoza boşlagan. Birinçi yirik asari — Alişer Navoiyga bağişlangan «Astrobod» tarixiy qissasi; keyingi yillarda (1937–1940) şoir hayotiga oid yana bir turkum qissa va hikoyalar yaratgan.

Yozuvçining önlab qissalari qadimgi davrdan 1917-yilgaça bölgan tarixiy voqealarni qamrab oladi. «Tömaris», «Şiroq», «Iskandar va Spitamen», «Temur Malik», «Mahmud Torobiy», «Ötror» kabi asarlarida xalqning bosqinçilarga qarşi mustaqillik uçun kuraşi tasvirlangan. U Amir Temur, Uluğbek, al-Xorazmiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Boborahim Maşrab kabi tarixiy siymolarning badiiy obrazlarini yaratgan. «Zulmat içra nur», «Ajdodlar qissasi», «Jayxun ustida bulutlar», «Aljabrning tuğilişi», «Ibn Sino qissasi», «Singan setor» qissalari uning eng maşhur asarlaridan.

ÖzME baholaşiça, Mirkarim Osim qissalarida tarixiy haqiqat bilan badiiy töqima uyğun keladi, qahramonlar öz davri fonida tasvirlanadi, asarlar sodda va ravon, xalqona tilda yozilgan.

Mirkarim Osim rus tilidan bir qança asarlarni özbekçaga ögirgan: M. Şoloxovning «Tinç oqar Don» romanining ikkinçi kitobi, S. Borodinning «Yildirim Boyazid» romani va boşqalar şular jumlasidan. 2002-yilda vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan. Uning «Karvon yöllarida» kitobi 1987-yilda Toşkentda naşr etilgan.