Mixail Dmitriyeviç Skobelev
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 450–451-b. — ziyouz.com
Skobelev Mixail Dmitriyeviç (1843.17.9, Sankt-Peterburg — 1882.25.6, Moskva) — Rossiya imperiyasining Turkistondagi bosqinçilik uruşlarida faol iştirok etgan rus harbiy arbobi, infanteriya generali (1881). Boş ştab akademiyasini tugatgan (1868). 1869 y.da Örta Osiyoga kapitan unvoni b-n kelib, 8 yil içida generalmayor unvoni b-n Rossiyaga kaştan. S. Xiva xonligini bosib oliş (1873) va «Pölatxon» qözğoloni (1873— 76)ni bostirişda K.P.Kaufmannnng eng yaqin yordamçilaridan biri bölgan. Andijonni vayron qilib aholisiga 3300 rubl tovon tölatgan. Qöqon xonligi tugatilgaç, 1876 i. 19 fev.da taşkil qilingan Farğona viloyatining birinçi harbiy gubernatori. S. tomonidan viloyat markazi Qöqon ş.dan Yangi Marğilonga köçiriladi. Turkistonda podşo Rossiyasining mustamlakaçilik siyosatini joriy qilişda qat'iy faollik körsatgan. RossiyaTurkiya uruşi (1877— 78) qatnaşçisi. Axaltaka harbii yurişlari paytida 2Axaltaka ekspeditsiyasiga rahbarlik qilgan. Köktepa (Geoktepa) qal'asi va Dengiltepa rus askarlari tomonidan egallangaç (1881 y. 12 yanv.), S.ning buyruği b-n tirik qolgan barça qal'a Aholisi: 45000 kişi (ayollar, kariyalar, bolalar) yoppasiga qirib taşlangan, ularning molmulki talangan va Köktepa yer b-n yakson qilingan. S. aşaddiy şovinist va mustamlakaçi sifatida Turkistondagi tub xalqlarga past nazar b-n karagan. S. hakdsa mahalliy aholida nafratli xotiralar sakdanib qolgan. S. 1882 y.da Sankt-Peterburgda fojiali öldirilgan. Farğona viloyatining ma'muriy markazi bölgan Yangi Marğilon (xoz. Farğona) ş. 1907—1924 y.larda S. nomi b-n atalgan.
Ad.: Özbekistonning yangi tarixi, 1kitob [Turkiston Çor Rossiyasi mustamlakaçiligi davrida], T., 2000.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СКОБЕЛЕВ Михаил Дмитриевич (1843.17.9, Санкт-Петербург — 1882.25.6, Москва) — Россия империясининг Туркистондаги босқинчилик урушларида фаол иштирок этган рус ҳарбий арбоби, инфантерия генерали (1881). Бош штаб академиясини тугатган (1868). 1869 й.да Ўрта Осиёга капитан унвони б-н келиб, 8 йил ичида генералмайор унвони б-н Россияга каштан. С. Хива хонлигини босиб олиш (1873) ва «Пўлатхон» қўзғолони (1873— 76)ни бостиришда К.П.Кауфманнннг энг яқин ёрдамчиларидан бири бўлган. Андижонни вайрон қилиб аҳолисига 3300 рубль товон тўлатган. Қўқон хонлиги тугатилгач, 1876 и. 19 фев.да ташкил қилинган Фарғона вилоятининг биринчи ҳарбий губернатори. С. томонидан вилоят маркази Қўқон ш.дан Янги Марғилонга кўчирилади. Туркистонда подшо Россиясининг мустамлакачилик сиёсатини жорий қилишда қатъий фаоллик кўрсатган. РоссияТуркия уруши (1877— 78) қатнашчиси. Ахалтака ҳарбии юришлари пайтида 2Ахалтака экспедициясига раҳбарлик қилган. Кўктепа (Геоктепа) қалъаси ва Денгилтепа рус аскарлари томонидан эгаллангач (1881 й. 12 янв.), С.нинг буйруғи б-н тирик қолган барча қалъа Аҳолиси: 45000 киши (аёллар, кариялар, болалар) ёппасига қириб ташланган, уларнинг молмулки таланган ва Кўктепа ер б-н яксон қилинган. С. ашаддий шовинист ва мустамлакачи сифатида Туркистондаги туб халқларга паст назар б-н караган. С. ҳакдца маҳаллий аҳолида нафратли хотиралар сакданиб қолган. С. 1882 й.да Санкт-Петербургда фожиали ўлдирилган. Фарғона вилоятининг маъмурий маркази бўлган Янги Марғилон (хоз. Фарғона) ш. 1907—1924 й.ларда С. номи б-н аталган.
Ад.: Ўзбекистоннинг янги тарихи, 1китоб [Туркистон Чор Россияси мустамлакачилиги даврида], Т., 2000.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.