Mixail Skobelev
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mixail Dmitriyeviç Skobelev (1843—1882) — Rossiya imperiyasining harbiy arbobi, piyoda qöşinlar generali (1881). U Rossiyaning Turkistonni bosib oliş uçun olib borgan yurişlarida va 1877—1878-yillardagi rus-turk uruşida qatnaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, jangga oq mundir kiyib, oq otda çiqqani uçun qöşinda uni «Oq general» deb ataganlar; Bolgariyada u milliy qahramon sifatida xotirlanadi. ÖzME esa Skobelevni, avvalo, Turkistondagi mustamlakaçilik siyosatini qattiq qöllab amalga oşirgan va mahalliy aholiga nisbatan şafqatsizlik qilgan sarkarda sifatida tavsiflaydi.1
Yoşligi va ta'limi
13Skobelev eski hisob böyiça 1843-yil 17-sentabrda, yangi hisob böyiça 29-sentabrda Sankt-Peterburgda harbiy oilada tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1861-yilda Sankt-Peterburg universitetiga kirgan, lekin talabalar tartibsizliklari sabab universitet yopilgaç, şu yili harbiy xizmatga ötgan. 1864-yilda Polşadagi qözğolonni bostirişda qatnaşgan. ÖzME'ga köra, 1868-yilda Boş ştab akademiyasini tamomlagan.
Turkistondagi faoliyati
13ÖzME'ga köra, Skobelev 1869-yilda kapitan unvoni bilan Örta Osiyoga kelgan va sakkiz yil içida general-mayor darajasiga kötarilgan. U 1873-yilda Xiva xonligini bosib olişda va 1873—1876-yillardagi Pölatxon qözğolonini bostirişda Turkiston general-gubernatori Konstantin fon Kaufmanning eng yaqin yordamçilaridan biri bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, Xiva yurişida u oğir yaralangan, 1875-yil kuzida esa Andijonga hujumda qatnaşgan. ÖzME'ga köra, Andijon vayron qilingan va aholisiga 3300 rubl tovon tölaş majburiyati yuklangan.
Qöqon xonligi tugatilgandan keyin 1876-yil 19-fevralda taşkil etilgan Farğona viloyatining birinçi harbiy gubernatori etib Skobelev tayinlangan. Uning qarori bilan viloyat markazi Qöqondan Yangi Marğilonga köçirilgan. Rusça Vikipediya uni hozirgi Farğona şahrini barpo etiş taşabbuskori deb ataydi. ÖzME'ga köra, bu şahar 1907—1924-yillarda Skobelev nomi bilan atalgan.
Rus-turk uruşi va Geoktepa
131877—1878-yillardagi rus-turk uruşida Skobelev Bolqonda, jumladan Şipka dovoni va Plevna yaqinidagi janglarda qatnaşgan. Söngra u Axal-Teke vohasiga yuborilgan ikkinçi harbiy ekspeditsiyaga boşçilik qilgan. ÖzME'ga köra, 1881-yil 12-yanvarda Köktepa (Geoktepa) va Dengiltepa qal'alari egallangaç, Skobelev buyruği bilan qal'ada tirik qolgan aholi, jumladan ayollar, keksalar va bolalar qirib taşlangan, mol-mulki talangan va qal'a vayron qilingan. ÖzME qal'a aholisini 45 ming kişi deb körsatadi; Rusça Vikipediya ham qal'ada 45 ming kişi bölganini, ulardan 20—25 mingi himoyaçilar ekanini yozadi.
Vafoti va baholar
13Skobelev 1882-yil 25-iyunda (yangi hisob böyiça 7-iyulda) Moskvada kutilmaganda vafot etgan. ÖzME uning ölimini fojiali qotillik deb ataydi; Rusça Vikipediyaga köra, uning ölimi atrofida turli mişmişlar, jumladan zaharlangani haqidagi taxminlar tarqalgan. U Ryazan guberniyasidagi oilaviy mulki — Spasskoye-Zaborovskoye qişloğida dafn etilgan.
Skobelevning xotirasi turli xalqlarda turliça baholanadi. ÖzME'ga köra, u mahalliy xalqlarga past nazar bilan qarağan, şu sababli Turkiston aholisi orasida u haqda nafrat bilan esga olinadigan xotiralar saqlanib qolgan. Rossiya va Bolgariyada esa u uzoq vaqt harbiy qahramon sifatida uluğlangan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mixail Skobelev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4298 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMixail Skobelev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4298
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4298
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Скобелев, Михаил Дмитриевичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 7-jild, 450–451-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 450–451-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.