Modifikatsiyalar

Modifikatsiyalar (lot modifi - catio, modus — ölçov, köriniş va facio qiliş) — taşqi muhit omillari ta'sirida bir xil genotipga ega bölgan organizmlar örtasida vujudga keladigan fenotipik farklar. Mas, Xitoy navrözguli (Primula sinensis)ning gullari nisbatan past haroratda parvariş qilinganda qizil, 30° va undan yuqori haroratda östirilganda oq böladi. Uning gullari şakllanayotgan davrda haroratni boşqariş orqali qizil, oç qizil va oq gulli ösimliklarni yetiştiriş mumkin. Odatda, M. keyingi avlodlarga berilmaydi, ammo davomli M.da fenotipik özgarişlar taşqi omillar ta'siri töxtaganidan keyin ham bir neça avlod davomida saqlanib, asta-sekin yöqolib boradi. Bunday M. mexanizmi hozirgaça aniqlanmagan, ularning namoyon bölişi, sitoplazmatik tuzilmalarning özgarişi b-n bogliqligi taxmin qilinadi. M. fenotipning genotip b-n taşqi şaroitning özaro ta'siri tufayli namoyon bölişi, taşqi şaroitning özgarişi genotipga daxlsiz bölmasdan fenotipning özgarişiga olib kelişi b-n bogliq. M.ning evolyutsiyadagi ahamiyati organizmning ontogenez davomida özgaradigan taşqi muhit omillariga moslanişini ta'min etişdan iborat. Morfozlar va fenoko-piyalar M.ning xususiy holatlari hisoblanadi (yana q. Mutatsiya).