Mogadişo
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 660–661-b. — ziyouz.com
Mogadişo (mahalliy nomi Xamar) — Somali poytaxti. Benadir viloyatining ma'muriy markazi. Hind okeani sohilida joylaşgan. Aholisi 900 ming kişi (1996). Iklimi subekvatorial iqlim, yanv.ning örtaça t-rasi 28°, iyulniki 26°. Yillik yoğin 400 mm dan ziyod. Mamlakatning asosiy porti (çetdan sanoat xom aşyolari, maşina, jihozlar, oziq-ovqat mahsulotlari keltiriladi). Aeroporti xalq,-aro ahamiyatga ega. Avtomobil yöllari tuguni. Mamlakatning eng yirik sanoat markazi, işlab beruvçi sanoat korxonalarining 1/2 qismi şu yerda. Neftni qayta işlaş, yoğoçsozlik, sut mahsulotlari z-dlari, göşt va un tortiş k-tlari işlamoqda. Kön-poyabzal, parfyumeriya, tamaki, gugurt, paxta tozalaş f-kalari, kemasozlik va kema ta'mirlaş korxonalari mavjud. Hunarmandçilik rivojlangan.
Şaharga 12-a.da arab va fors savdogarlari tomonidan asos solingan. Keyinroq Afrikaning şarqiy sohilidagi yirik savdo markazi bölgan. 12—17-a.larda Mogadişo davlati poytaxti, 17-a.da Ummon sultonligi qöl ostida bölgan. 1905—60 y.larda Italiya Somalisining ma'muriy markazi. 1960 y.dan mustaqil Somali poytaxti. Me'moriy yodgorliklardan şahar markazida minorali masjid (1238), Faxriddin masjidi (1269, qrldiqlari), munitsipalitet (1905) saqlangan. Yangi şahar qismida sanoat korxonalari, aeroport, port, sport va soğlomlaştiriş zonalari joylaşgan. Milliy teatr, Xalq saroyi, Milliy un-t, kollejlar, dengizda suziş va baliq ovlaş maktabi, i. t. muassasalari, tibbiyot va tropik gigiyena jamiyati, Milliy un-t kutubxonasi, Milliy muzey va b. bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МОГАДИШО (маҳаллий номи Хамар) — Сомали пойтахти. Бенадир вилоятининг маъмурий маркази. Ҳинд океани соҳилида жойлашган. Аҳолиси 900 минг киши (1996). Иклими субэкваториал иқлим, янв.нинг ўртача т-раси 28°, июлники 26°. Йиллик ёғин 400 мм дан зиёд. Мамлакатнинг асосий порти (четдан саноат хом ашёлари, машина, жиҳозлар, озиқ-овқат маҳсулотлари келтирилади). Аэропорти халқ,-аро аҳамиятга эга. Автомобиль йўллари тугуни. Мамлакатнинг энг йирик саноат маркази, ишлаб берувчи саноат корхоналарининг 1/2 қисми шу ерда. Нефтни қайта ишлаш, ёғочсозлик, сут маҳсулотлари з-длари, гўшт ва ун тортиш к-тлари ишламоқда. Кўн-пойабзал, парфюмерия, тамаки, гугурт, пахта тозалаш ф-калари, кемасозлик ва кема таъмирлаш корхоналари мавжуд. Ҳунармандчилик ривожланган.
Шаҳарга 12-а.да араб ва форс савдогарлари томонидан асос солинган. Кейинроқ Африканинг шарқий соҳилидаги йирик савдо маркази бўлган. 12—17-а.ларда Могадишо давлати пойтахти, 17-а.да Уммон султонлиги қўл остида бўлган. 1905—60 й.ларда Италия Сомалисининг маъмурий маркази. 1960 й.дан мустақил Сомали пойтахти. Меъморий ёдгорликлардан шаҳар марказида минорали масжид (1238), Фахриддин масжиди (1269, қрлдиқлари), муниципалитет (1905) сақланган. Янги шаҳар қисмида саноат корхоналари, аэропорт, порт, спорт ва соғломлаштириш зоналари жойлашган. Миллий театр, Халқ саройи, Миллий ун-т, коллежлар, денгизда сузиш ва балиқ овлаш мактаби, и. т. муассасалари, тиббиёт ва тропик гигиена жамияти, Миллий ун-т кутубхонаси, Миллий музей ва б. бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.