Möğul yozuvi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 967-b. — ziyouz.com
Möğul yozuvi — uyğur alifbosi asosida yaratilgan yozuv (q. Uyğur yozuvi). M.yo.ning dastlabki yodgorliklari 13-a. ga mansub: Çingizxon toşidagi yozuv (1225), elxon Arğunning maktubi (1289). Yozuvning yönalişi yuqoridan pastga, qatorlar çapdan öngga qarab öqilgan. Belgilari polifonik xususi-yatga ega, ya'ni bir belgi bir neça to-vuşni ifodalagan. Ba'zi belgilar, sözdagi örniga qarab, 2 yoki 3 xil şaklga ega bölgan. Alifbo 20 ta asosiy va 8 ta qöşimça harflardan iborat. Ularning hammasi uyğur alifbosidagi 14 ta asosiy belgining hosilalari hisoblanadi. M.yo. özining paydo bölgan davridan boşlab, undagi belgilarning polifonik xususiyati tufayli, barça möğul qabilalari uçun umumiy yozuvga aylanib, 16— 17-a. lar oraliğida unga ayrim özgarişlar kiritilgan. M.yo. Buryatiya (Rossiya Federatsiyasi)da 1931 y.ğaça, Mongoliyada 1945 y.gaça (rus alifbosiga ötilgunça) qöllangan.
Q.: Uyğur yozuvi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЎҒУЛ ЁЗУВИ — уйғур алифбоси асосида яратилган ёзув (қ. Уйғур ёзуви). М.ё.нинг дастлабки ёдгорликлари 13-а. га мансуб: Чингизхон тошидаги ёзув (1225), элхон Арғуннинг мактуби (1289). Ёзувнинг йўналиши юқоридан пастга, қаторлар чапдан ўнгга қараб ўқилган. Белгилари полифоник хусуси-ятга эга, яъни бир белги бир неча то-вушни ифодалаган. Баъзи белгилар, сўздаги ўрнига қараб, 2 ёки 3 хил шаклга эга бўлган. Алифбо 20 та асосий ва 8 та қўшимча ҳарфлардан иборат. Уларнинг ҳаммаси уйғур алифбосидаги 14 та асосий белгининг ҳосилалари ҳисобланади. М.ё. ўзининг пайдо бўлган давридан бошлаб, ундаги белгиларнинг полифоник хусусияти туфайли, барча мўғул қабилалари учун умумий ёзувга айланиб, 16— 17-а. лар оралиғида унга айрим ўзгаришлар киритилган. М.ё. Бурятия (Россия Федерацияси)да 1931 й.ғача, Монголияда 1945 й.гача (рус алифбосига ўтилгунча) қўлланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.