Molekulyar akustika

Molekulyar akustika — moddalarning tarkibi va xossalarini akustik usul b-n, ularning akustik xossasini esa molekulyar nuqtai nazardan örganadigan fizik akustika bölimi. M.a.da tovuş tölqinlarining akustik xossalari, ya'ni moddalarda tarqaliş tezligi va yutiliş koeffitsiyentlarining t-ra, bosim va b. omillar b-n boğlikligi örganiladi. M.a. 20-a. 30-y. laridan boşlab, ya'ni köpgina moddalarda tovuşning tarqalişida dispersiya hodisasi kuzatilganidan keyin, ayniqsa, tez rivojlana boşladi. M.a.da tekşiriluvçi obyekt sifatida, odatda, ultratovuş olinadi: gazlarda çastotalari W—W Gs li ultratovuşlar, suyuqlik va qattiq moddalarda 105—10* Gs li ultratovuşlar, çastotasi ~1010 Gs (q. Gipertovuş) li tovuşlar tekşiriladi. Qisqa, vaqt davomida sodir böladigan jarayenlarning kinetikasini örganadigan akustik usulni kam miqdordagi moddalarni yuqori bosim va turli t-rada katta aniklik b-n tekşirişga imkon beradigan yagona usul desa böladi. Suyuqliklarda tovuş tezligini va uning t-raga boğliq ravişda özgarişini, mas, eritmalardagi ionlarning özaro ta'siri va b.ni aniqlaş muhim ahamiyatga ega. Tovuşning yutiliş koeffitsiyenta moddalardagi içki işkalaniş, issiklik ötkazuvçanlik va relaksatsiya b-n boğliq bölgan jarayonlardan aniqlanadi. M.a.ning köpgina masalalari optik, spektroskopik va b. kompleks usullar b-n hal qilinadi. Molekulyar kuçlar tabiati, molekulyar jarayonlar kinetikasi, issiklik siğimi nazariyasi, yoruğlikning soçilişi va ş.k. muhim masalalarni xal qilişda M.a.ning ahamiyati katta.