Mum
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 809-b. — ziyouz.com
Mum — 1) hayvon yoki ösimlik mahsuloti bölgan yoğsimon modda, asosan, yuqori yoğ kislotalarning murakkab efirlari va yuqori molekulyar spirtlardan iborat. M. — amorf, plastik, qizdirilganda oson yumşaydigan modda, 40—90° orasida suyuklanadi. M.ning qazilma xillari ham böladi. Asalari mumi, qöy juni yuvilganda çiqadigan M., kaşalot yoğidan olinadigan spermatset hayvon mahsuloti M.iga, Braziliya palmasi bargidan olinadigan karnauba, kandelil, palma mumi va b. ösimlik mahsuloti M.iga, ozokeritni tozalab olinadigan serezin, qönğir kömir yoki torfdan ajratiladigan montan M.i qazilma M.iga kiradi. Sanoatda sintetik M. ham işlab çiqariladi. Hayvon mahsulotidan olingan, qazilma va sintetik M.lar texnikada işlatiladi. Ösimlik M.i ösimliklarda suv rejimini tartibga solişda muxim biologik funksiyani bajaradi. M. dan amaliy va tasviriy san'atda ham foydalaniladi; 2) asalari mum bezlarida işlab çikariladigan yoğsimon suyuklik (q. Asalari mumi).
Q.: Asalari mumi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУМ — 1) ҳайвон ёки ўсимлик маҳсулоти бўлган ёғсимон модда, асосан, юқори ёғ кислоталарнинг мураккаб эфирлари ва юқори молекуляр спиртлардан иборат. М. — аморф, пластик, қиздирилганда осон юмшайдиган модда, 40—90° орасида суюкланади. М.нинг қазилма хиллари ҳам бўлади. Асалари муми, қўй жуни ювилганда чиқадиган М., кашалот ёғидан олинадиган спермацет ҳайвон маҳсулоти М.ига, Бразилия пальмаси баргидан олинадиган карнауба, канделил, пальма муми ва б. ўсимлик маҳсулоти М.ига, озокеритни тозалаб олинадиган церезин, қўнғир кўмир ёки торфдан ажратиладиган монтан М.и қазилма М.ига киради. Саноатда синтетик М. ҳам ишлаб чиқарилади. Ҳайвон маҳсулотидан олинган, қазилма ва синтетик М.лар техникада ишлатилади. Ўсимлик М.и ўсимликларда сув режимини тартибга солишда мухим биологик функцияни бажаради. М. дан амалий ва тасвирий санъатда ҳам фойдаланилади; 2) асалари мум безларида ишлаб чикариладиган ёғсимон суюклик (қ. Асалари муми).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.