Murodov Usta Şirin

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 186–187-b. — ziyouz.com

Usta Şirin Murodov (1879, Buxoro — 1957.12.2, Toşkent) — me'mor, ganç öymakori; Özbekiston FAning faxriy a'zosi (1943), Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1943). Hunarni otasi usta Murod va bobosi usta Nosirdan örgangan, yoşligidan amakisi usta Hayot qölida qolgan va undan ta'lim olgan. Mustaqil usta sifatida Buxoro amirining Karmanadagi saroyi (Sitorai Mohi Xosa yozlik saroyining Oq zali)ni bezaşda katnaşib, tanilgan. U.Ş. ijodida ganç öymakorligi an'analarini mahorat b-n qöllagan, ularni yangi mazmun va şakllar b-n boyitgan, ilk bor iş faoliyati (ganç öymakorligi) da naqş zaminida közgudan foydalandi, ya'ni közgu ustiga gançkori naqşlar işlab, jozibadorlikka, ajoyib naqş jilvasiga erişdi.

U.Ş. köplab klublar, ma'muriy binolarni nafis gançkorlik naqşlari b-n bezadi: Butunittifoq q.x. körgazmasidagi Özbekiston, Turkmaniston pavilonlari (1938), Toşkent kuranti, Navoiy teatri (Buxoro zali), Muqimiy teatri, xoz. Alişer Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi va b.; me'moriy obidalarni ta'mirlaşda katnaşgan: Ismoil Somoniy maqbarasining buzilgan qismi, Mir Arab madrasasi, Abdulazizxon madrasasi gumbazlarini, Mağoki attori mayejidi peştoğining koşinkori naqşlarini tikladi va b.

U.Ş. köplab şogirdlar yetiştirgan: Samarkand ta'mirçilar maktabi, Toşkent quriliş san'ati maktabi (1940— 42), Moskva badiiy san'at bilim yurti (1942—43), P. Benkov nomidagi respublika rassomlik bilim yurti (1952— 57)da dare bergan. Respublika (jumladan, Toşkent, Buxoro va b.)dagi maktab, köçalarga U.Ş. nomi qöyilgan; Buxorodagi Sitorai Mohi Xosa hovlisida uning byusti örnatilgan. Vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni b-n mukofotlangan (2001).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

УСТА ШИРИН Муродов (1879, Бухоро — 1957.12.2, Тошкент) — меъмор, ганч ўймакори; Ўзбекистон ФАнинг фахрий аъзоси (1943), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби (1943). Ҳунарни отаси уста Мурод ва бобоси уста Носирдан ўрганган, ёшлигидан амакиси уста Ҳаёт қўлида қолган ва ундан таълим олган. Мустақил уста сифатида Бухоро амирининг Карманадаги саройи (Ситораи Моҳи Хоса ёзлик саройининг Оқ зали)ни безашда катнашиб, танилган. У.Ш. ижодида ганч ўймакорлиги анъаналарини маҳорат б-н қўллаган, уларни янги мазмун ва шакллар б-н бойитган, илк бор иш фаолияти (ганч ўймакорлиги) да нақш заминида кўзгудан фойдаланди, яъни кўзгу устига ганчкори нақшлар ишлаб, жозибадорликка, ажойиб нақш жилвасига эришди.

У.Ш. кўплаб клублар, маъмурий биноларни нафис ганчкорлик нақшлари б-н безади: Бутуниттифоқ қ.х. кўргазмасидаги Ўзбекистон, Туркманистон павильонлари (1938), Тошкент куранти, Навоий театри (Бухоро зали), Муқимий театри, хоз. Алишер Навоий номидаги адабиёт музейи ва б.; меъморий обидаларни таъмирлашда катнашган: Исмоил Сомоний мақбарасининг бузилган қисми, Мир Араб мадрасаси, Абдулазизхон мадрасаси гумбазларини, Мағоки аттори маежиди пештоғининг кошинкори нақшларини тиклади ва б.

У.Ш. кўплаб шогирдлар етиштирган: Самарканд таъмирчилар мактаби, Тошкент қурилиш санъати мактаби (1940— 42), Москва бадиий санъат билим юрти (1942—43), П. Беньков номидаги республика рассомлик билим юрти (1952— 57)да даре берган. Республика (жумладан, Тошкент, Бухоро ва б.)даги мактаб, кўчаларга У.Ш. номи қўйилган; Бухородаги Ситораи Моҳи Хоса ҳовлисида унинг бюсти ўрнатилган. Вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени б-н мукофотланган (2001).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.