Muşuklar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 891-b. — ziyouz.com
Muşuklar (Felis) — muşuksimonlar oilasiga mansub yirtqiç sut emizuvçilar uruği. Böyi dumğaza qismida yağriniga nisbatan baland. Tirnoqlari töliq tortiladi. Yevrosiyo, Afrika, Şim. va Jan. Amerikada tarqalgan; 30 turi, jumladan, Özbekistonda 6 turi (silovsin, qoraquloq, töqay muşugi, manul, qum muşugi, yovvoyi muşuk) bor. Kuyikiş davrida erkaklari baland ovoz b-n miyovlaydi va bir-biri b-n urişadi. Yiliga 2 marta 1—7 tadan bolalaydi. Yangi tuğilgan bolasining közi yumuqböladi. M.ning köpçilik turlari mayda sut emizuvçilar (kemiruvçilar) va quşlar b-n, Sumatra M. i ösimliklar mevasi, baliqçi M., asosan, baliq b-n oziqlanadi. Ayrim turlarining (mas, silovsin) möynasi qimmatbaho. Liviya M.i kenja turi barça xonaki M.ning nayel boşi hisoblanadi. Xonaki M. kemiruvçilarni qirib, foyda keltirsa, quşlarni yeb zarar keltiradi. 7 turi va 4 ta kenja turi Xalqaro Qizil kitobga, Özbekistonda uçraydigan barça turlari ham Qizil kitobga kiritilgan (yana q. Xonaki muşuklar).
Q.: Xonaki muşuklar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУШУКЛАР (Felis) — мушуксимонлар оиласига мансуб йиртқич сут эмизувчилар уруғи. Бўйи думғаза қисмида яғринига нисбатан баланд. Тирноқлари тўлиқ тортилади. Евросиё, Африка, Шим. ва Жан. Америкада тарқалган; 30 тури, жумладан, Ўзбекистонда 6 тури (силовсин, қорақулоқ, тўқай мушуги, манул, қум мушуги, ёввойи мушук) бор. Куйикиш даврида эркаклари баланд овоз б-н миёвлайди ва бир-бири б-н уришади. Йилига 2 марта 1—7 тадан болалайди. Янги туғилган боласининг кўзи юмуқбўлади. М.нинг кўпчилик турлари майда сут эмизувчилар (кемирувчилар) ва қушлар б-н, Суматра М. и ўсимликлар меваси, балиқчи М., асосан, балиқ б-н озиқланади. Айрим турларининг (мас, силовсин) мўйнаси қимматбаҳо. Ливия М.и кенжа тури барча хонаки М.нинг наел боши ҳисобланади. Хонаки М. кемирувчиларни қириб, фойда келтирса, қушларни еб зарар келтиради. 7 тури ва 4 та кенжа тури Халқаро Қизил китобга, Ўзбекистонда учрайдиган барча турлари ҳам Қизил китобга киритилган (яна қ. Хонаки мушуклар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.