Mutlaq balandlik
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 878-b. — ziyouz.com
Mutlaq balandlik (altituda) -Yer yuzasida muayyan nuqtaning dengiz yoki okean suvlarining örtaça satxidan boşlab ulçangan tik balandligi (m larda ulçanadi). Bu balandlikni ifodalovçi songa belgi deyiladi. Okean satxdsan balanddagi nuqtalar belgisi musbat işora (+), pastdagi manfiy işora (—) b-n belgilanadi. Mas, Jomolungma çuqqisining M.b.i 8848 m, Qoragiyo — 132 m (Manğişloq platosida; Qozoğiston), Mingbuloq botiği — 12 m (Qizilqumda; Özbekiston). M.b. nivelirlaş yordamida aniqlanadi.
Dengiz va okean suvlarining köp yillik urtaça sathi gidrometrik postlarda quzğalmas qilib örnatilgan va gorizontal çiziqlar b-n bölaklarga bölingan mis taxtaça — futştoksy belgilangan böladi. Özbekiston hududida nuqtalarning M.b.ini Boltiq dengizidagi Kronştadt köprigi ustuniga örnatilgan futştokning noliga nisbatan hisoblaş qabul qilingan. Geografik xaritalarda beriladigan barça balandliklar M.b.ini bildiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУТЛАҚ БАЛАНДЛИК (альтитуда) -Ер юзасида муайян нуқтанинг денгиз ёки океан сувларининг ўртача сатхидан бошлаб улчанган тик баландлиги (м ларда улчанади). Бу баландликни ифодаловчи сонга белги дейилади. Океан сатхдцан баланддаги нуқталар белгиси мусбат ишора (+), пастдаги манфий ишора (—) б-н белгиланади. Мас, Жомолунгма чуққисининг М.б.и 8848 м, Қорагиё — 132 м (Манғишлоқ платосида; Қозоғистон), Мингбулоқ ботиғи — 12 м (Қизилқумда; Ўзбекистон). М.б. нивелирлаш ёрдамида аниқланади.
Денгиз ва океан сувларининг кўп йиллик уртача сатҳи гидрометрик постларда қузғалмас қилиб ўрнатилган ва горизонтал чизиқлар б-н бўлакларга бўлинган мис тахтача — футштокцй белгиланган бўлади. Ўзбекистон ҳудудида нуқталарнинг М.б.ини Болтиқ денгизидаги Кронштадт кўприги устунига ўрнатилган футштокнинг нолига нисбатан ҳисоблаш қабул қилинган. Географик хариталарда бериладиган барча баландликлар М.б.ини билдиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.