Muxtoriyat
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 884-b. — ziyouz.com
Muxtoriyat — konstitutsiyaviy huqukda bironbir hududning unga konstitutsiya yöl qöygan çegaralarida davlat hokimiyatini mustaqil amalga oşiriş huquqi. M. markazlaşgan tizimdan markazlaşmagan tizimga ötişning muayyan darajasini bildiradi, ammo bu — federativ davlatdagiga nisbatan kamroq darajada böladi. 20-a. boşlarida Turkiston jadidlari M. harakatiga mustaqil davlat tuziş yölidagi alohida bosqiç sifatida qaraganlar va bu yölda kuraşganlar (q. Turkiston muxtoriyati). Rossiyada bolşeviklar xrkimiyat tepasiga kelgaç, dastlab Turkiston Avtonom (Muxtor) Sovet Respublikasini taşkil kilişdi (1918 y. 30 apr.). Özbekiston SSR tuzilgaç, uning tarkibida Qoraqalpoğiston ASSR (1936 y. 5 dek.dan) bölgan.
M. keng ma'noda — bironbir ilmiy muassasa (mas, un-t), turli taşkilotlarning muayyan masalalarni öz holiça, mustaqil hal qiliş huquqi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУХТОРИЯТ — конституциявий ҳуқукда биронбир ҳудуднинг унга конституция йўл қўйган чегараларида давлат ҳокимиятини мустақил амалга ошириш ҳуқуқи. М. марказлашган тизимдан марказлашмаган тизимга ўтишнинг муайян даражасини билдиради, аммо бу — федератив давлатдагига нисбатан камроқ даражада бўлади. 20-а. бошларида Туркистон жадидлари М. ҳаракатига мустақил давлат тузиш йўлидаги алоҳида босқич сифатида қараганлар ва бу йўлда курашганлар (қ. Туркистон мухторияти). Россияда большевиклар хркимият тепасига келгач, дастлаб Туркистон Автоном (Мухтор) Совет Республикасини ташкил килишди (1918 й. 30 апр.). Ўзбекистон ССР тузилгач, унинг таркибида Қорақалпоғистон АССР (1936 й. 5 дек.дан) бўлган.
М. кенг маънода — биронбир илмий муассаса (мас, ун-т), турли ташкилотларнинг муайян масалаларни ўз ҳолича, мустақил ҳал қилиш ҳуқуқи.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.