Naqşi Rustam
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 124–125-b. — ziyouz.com
Naqşi Rustam - Şeroz (Eron) dan 50 km, qad. Istahr ş. (Taxti Jamşid) yaqinida joylaşgan Husaynköh qoyalaridagi axomaniylar sulolasi podşohlarining maqbaralari hamda kitobalari. N. R. Eron sarkardasi — sosoniylarşm Yazdigard III armiyasi boş qömondoni Rustam (636 y. arablar b-n bölgan jangda halok bölgan) nomiga qöyilgan. N.R. Doro I, Artakserks I va Doro II larning Köhi Rahmat bağriga kavlab joylaştirilgan maqbaralaridan iborat. Doro I maqbarasi törtburçak şaklida, zarduştiylik an'anasi asosida yaratilgan bölib, eng qad. yod-gorlikdir (q. Doro qabri kitobalari). Maqbaradan pastda, çap tomonidagi relyefda sosoniylar podşosi Şopur ning Rim imperatori Valerian ustidan ğalabasi (mil. 260 y.) va Valerianning ot minib turgan Şopur I oyoğiga tiz çökib, boş egib turgani tasvirlangan. Relyef ostidagi yozuvda forslarning Zakavkazyega yurişi ifo-dalangan (mil. 262 y.). Maqbaralarning qarşisida burj — Zarduşt ka'basi joylaşgan. Uning tomi katta hajmdagi yassi toş plitalar b-n yopilib, devorlarida deraza örnida oçiq joylar qoldirilgan. Eron, Kavkaz va Örta Osiyo aholisi uylariga öxşatib qurilgan burjning devorlariga paxlaviy, parfyan va yunon yozuvlarida Sosoniylar daalati tarkibiga kirgan mamlakatlar, bu ziyoratgohga keltirilgan hadyalar röyxati berilgan. N.R. manzaralari va kitobalari axomaniylar va sosoniylar bosib olgan mamlakatlar va xalqlar tarixi, etnografiyasi va madaniyatini örganişda muhim manbadir.
Hamidjon Hamidov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НАҚШИ РУСТАМ - Шероз (Эрон) дан 50 км, қад. Истаҳр ш. (Тахти Жамшид) яқинида жойлашган Ҳусайнкўҳ қояларидаги ахоманийлар сулоласи подшоҳларининг мақбаралари ҳамда китобалари. Н. Р. Эрон саркардаси — сосонийларщм Яздигард III армияси бош қўмондони Рустам (636 й. араблар б-н бўлган жангда ҳалок бўлган) номига қўйилган. Н.Р. Доро I, Артаксеркс I ва Доро II ларнинг Кўҳи Раҳмат бағрига кавлаб жойлаштирилган мақбараларидан иборат. Доро I мақбараси тўртбурчак шаклида, зардуштийлик анъанаси асосида яратилган бўлиб, энг қад. ёд-горликдир (қ. Доро қабри китобалари). Мақбарадан пастда, чап томонидаги рельефда сосонийлар подшоси Шопур нинг Рим императори Валериан устидан ғалабаси (мил. 260 й.) ва Валерианнинг от миниб турган Шопур I оёғига тиз чўкиб, бош эгиб тургани тасвирланган. Рельеф остидаги ёзувда форсларнинг Закавказьега юриши ифо-даланган (мил. 262 й.). Мақбараларнинг қаршисида бурж — Зардушт каъбаси жойлашган. Унинг томи катта ҳажмдаги ясси тош плиталар б-н ёпилиб, деворларида дераза ўрнида очиқ жойлар қолдирилган. Эрон, Кавказ ва Ўрта Осиё аҳолиси уйларига ўхшатиб қурилган буржнинг деворларига пахлавий, парфян ва юнон ёзувларида Сосонийлар даалати таркибига кирган мамлакатлар, бу зиёратгоҳга келтирилган ҳадялар рўйхати берилган. Н.Р. манзаралари ва китобалари ахоманийлар ва сосонийлар босиб олган мамлакатлар ва халқлар тарихи, этнографияси ва маданиятини ўрганишда муҳим манбадир.
Ҳамиджон Ҳамидов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.