Nazar öğli Islom Şoir
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 318–319-b. — ziyouz.com
Islom Şoir Nazar öğli (1874 narpay tumani — 1953.17.7) — özbek baxşisi. Özbekiston xalq şoiri (1940). Narpay dostonçilik maktabi vakili. Ernazar şoirning şogirdi. Bobosi Rajab şoirdan dömbira çertişni, terma va doston kuylaşni örgangan. 22 yoşida dostonçi sifatida tanilgan, 30 ga yaqin xalq dostonlarini, köpgina xalq qöşiq va ertaklarini yod bilgan. Özbekiston şahar va qişloqlarini kezib, «Alpomiş», «Kuntuğmiş», «Göröğli», «Orzigul», «Ravşanxon», «Gulixiromon», «Yakka Ahmad» dostonlarini, Maxtumkuli, Berdaq, Maşrab va b.ning şe'rlarini kuylagan. I. ş. repertuaridagi ayrim dostonlarda özbek xalq eposining ijtimoiy adolatsizlik va unga qarşi kuraş ğoyasi («Orzigul», «Zulfizar b-n Avazxon» va b.), xalqçillik mavzui («Kuntuğmiş va «Sohibqiron») öz ifodasini topgan. «Böl omon», «Mehribonlar, hormangiz» va b. termalarida mehnat kişisiningtur-muşi tarannum qilingan. 2-jahon uruşi yillarida çop etilgan «Jangno-ma» (1941), «Qahramonnoma» (1942) töplamlarida özbek jangçilarining mardlik va jasoratligi uluğlangan. I. ş.ning uruşdan keyingi yillar ijo-dida ijodiy mehnat («Obodlik uçun», «Tinçlik bölur barqaror»), tinçlik uçun kuraş («Tinçlik jarçisi», No-zim Hikmatga bağişlangan) mavzulari muhim örin egallaydi. I.ş. asarla-' ri badiiy mukammalligi, zamonaviyligi, tilining xalq iboralari, ma-qollar, hikmatli sözlarga boyligi b-n ajralib turadi. Undan «Orzigul», «Gulixiromon», «Sohibqiron», «Erali va Şerali», «Kuntuğmiş», «Tohir va Zuhra» kabi dostonlar va bir qança termalar yozib olib, naşr etilgan. Ay-rimlari qardoş xalqlar tillariga tarjima qilingan. Narpay tumanida kuça va maktabga I.ş. nomi berilgan. 1975 y.da şoir tavalludining 100 yilligi nişonlandi.
As: Tanlangan asarlar, T., 1953.
Ad.: Sobirov O., Islom şoir Nazar öğli (hayoti va ijodi), T., 1967.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИСЛОМ ШОИР Назар ўғли (1874 нарпай тумани — 1953.17.7) — ўзбек бахшиси. Ўзбекистон халқ шоири (1940). Нарпай достончилик мактаби вакили. Эрназар шоирнинг шогирди. Бобоси Ражаб шоирдан дўмбира чертишни, терма ва достон куйлашни ўрганган. 22 ёшида достончи сифатида танилган, 30 га яқин халқ достонларини, кўпгина халқ қўшиқ ва эртакларини ёд билган. Ўзбекистон шаҳар ва қишлоқларини кезиб, «Алпомиш», «Кунтуғмиш», «Гўрўғли», «Орзигул», «Равшанхон», «Гулихиромон», «Якка Аҳмад» достонларини, Махтумкули, Бердақ, Машраб ва б.нинг шеърларини куйлаган. И. ш. репертуаридаги айрим достонларда ўзбек халқ эпосининг ижтимоий адолатсизлик ва унга қарши кураш ғояси («Орзигул», «Зулфизар б-н Авазхон» ва б.), халқчиллик мавзуи («Кунтуғмиш ва «Соҳибқирон») ўз ифодасини топган. «Бўл омон», «Меҳрибонлар, ҳормангиз» ва б. термаларида меҳнат кишисинингтур-муши тараннум қилинган. 2-жаҳон уруши йилларида чоп этилган «Жангно-ма» (1941), «Қаҳрамоннома» (1942) тўпламларида ўзбек жангчиларининг мардлик ва жасоратлиги улуғланган. И. ш.нинг урушдан кейинги йиллар ижо-дида ижодий меҳнат («Ободлик учун», «Тинчлик бўлур барқарор»), тинчлик учун кураш («Тинчлик жарчиси», No-зим Ҳикматга бағишланган) мавзулари муҳим ўрин эгаллайди. И.ш. асарла-’ ри бадиий мукаммаллиги, замонавийлиги, тилининг халқ иборалари, ма-қоллар, ҳикматли сўзларга бойлиги б-н ажралиб туради. Ундан «Орзигул», «Гулихиромон», «Соҳибқирон», «Эрали ва Шерали», «Кунтуғмиш», «Тоҳир ва Зуҳра» каби достонлар ва бир қанча термалар ёзиб олиб, нашр этилган. Ай-римлари қардош халқлар тилларига таржима қилинган. Нарпай туманида куча ва мактабга И.ш. номи берилган. 1975 й.да шоир таваллудининг 100 йиллиги нишонланди.
Ас: Танланган асарлар, Т., 1953.
Ад.: Собиров О., Ислом шоир Назар ўғли (ҳаёти ва ижоди), Т., 1967.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.