Nikellaş
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 226-b. — ziyouz.com
Nikellaş — metall buyumlar sir-tiga nikel qoplaş. Odatda, nikel 1 — 2 mkm dan 40—50 mkm gaça qalinlikda qoplanadi. Elektrolit, kimyoviy va kontakt usullari bor. Eng köp tarqalgani elektrolit usuli (q. Galvanotexnika). Bunda uçta asosiy kompo-nentdan iborat elektrolitlar: buyum sirtida elektrsizlanuvçi ionlar man-bai hosil qiliş uçun sulfat kislo-tali nikel (70—280 g/l); katod katla-mida kislota katlamini rostlaş uçun borat kislota (30 g/l); anodlarning normal erişini osonlaştiruvçi oş tuzi (5—15 g/l) dan foydalaniladi. Kimyoviy usulda natriy gipofosfatdan foydalaniladi. Elektrolit usulida N. qiyin bölgan sirtlar şu usulda nikellanadi. Kontakt usulida 40 g/l borat kislota qöşilgan nikel xloriddan foydalaniladi. Vaqt ötişi b-n nikellangan buyumlar sirti xiralaşib krladi. Şuning uçun, köpinça, nikel katlami ustiga xrom qatlami ham qoplanadi (q. Xromlaş). N.dan tibbiyot asboblari, avtomobil, velosiped va b. maşina qismlarini bezaş yoki korro-ziyadan saklaşda foydalaniladi.
Q.: Galvanotexnika
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИКЕЛЛАШ — металл буюмлар сир-тига никель қоплаш. Одатда, никель 1 — 2 мкм дан 40—50 мкм гача қалинликда қопланади. Электролит, кимёвий ва контакт усуллари бор. Энг кўп тарқалгани электролит усули (қ. Гальванотехника). Бунда учта асосий компо-нентдан иборат электролитлар: буюм сиртида электрсизланувчи ионлар ман-баи ҳосил қилиш учун сульфат кисло-тали никель (70—280 г/л); катод катла-мида кислота катламини ростлаш учун борат кислота (30 г/л); анодларнинг нормал эришини осонлаштирувчи ош тузи (5—15 г/л) дан фойдаланилади. Кимёвий усулда натрий гипофосфатдан фойдаланилади. Электролит усулида Н. қийин бўлган сиртлар шу усулда никелланади. Контакт усулида 40 г/л борат кислота қўшилган никель хлориддан фойдаланилади. Вақт ўтиши б-н никелланган буюмлар сирти хиралашиб крлади. Шунинг учун, кўпинча, никель катлами устига хром қатлами ҳам қопланади (қ. Хромлаш). Н.дан тиббиёт асбоблари, автомобиль, велосипед ва б. машина қисмларини безаш ёки корро-зиядан саклашда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.